KANT ESTETİĞİNDE REFLEKSİF YARGI YETİSİ VE TÜMEL İLETİLEBİLİRLİK KAVRAMLARI AÇISINDAN BİR FORM BİÇİMLENDİRİCİ OLARAK DEHA
GENIUS AS A FORM-SHAPER IN REGARD WITH REFLECTIVE JUDGEMENT AND UNIVERSAL COMMUNICABILITY IN KANTIAN AESTHETICS

Author : Fırat İLİM
Number of pages : 445-450

Summary

Estetik tarihinin en temel kuramsal çalışmalarından biri, şüphesiz, Immanuel Kant’ın üçüncü kritiği, Yargı Yetisinin Eleştirisi’dir.. Immanuel Kant bu çalışmasında yargı yetisi ve teleoloji üzerine bir inceleme sunarken Estetik teorinin sanat alanı dışında da kapsayıcı bir epistemolojik vizyon sunması gerektiğinin derinliğine farkındadır. Bu bakımdan onun en temel katkıları refleksif yargı yetisinin pratik dolayımı ve bu süreçte dehanın rolüne dair tartışmalarıdır. Bu bildiride Immanuel Kant’ın yargı yetisine dair incelemesinin temel bileşenleri özetlenerek açıklanacak ve özel olarak da refleksif yargı yetisine odaklanılarak dehanın epistemik öncülük rolü tartışılacaktır. Burada ayırt edici olarak, dehanın yalnızca güzel sanatlar ya da genel olarak sanat alanında değil, pratik dolayımı gerektiren her tür yargı sürecinde bu işlevi yerine getirme biçimine vurgu yapılacaktır. Bu bakımdan söz konusu tartışma G. W. F. Hegel, Yeni-Kantçılık, 20. yüzyıl Marksizmi ve Manchester Antropoloji Ekolü ekseninde ele alınacak ve sanat alanına ek olarak politik teoloji, siyaset felsefesi ve kültürel antropoloji alanlarından örneklerle işlenecek. Diğer taraftan belirleyici yargı yetisi ve refleksif yargı yetisi ayrımlarını da içerecek bir biçimde genel olarak yargı yetisinin işlevi günümüzde yalnızca biz insan türü için değil, makine öğrenmesi açısından yapay zeka programları için de özel olarak sorgulanmalıdır. Bu açıdan çalışmamız varsayımsal bir makine öğrenmesi sürecini de kapsayacak ve sorularını bu yolda sağduyuyu varsaymadan da sunmayı deneyecektir.

Keywords

Yargı Yetisi, Deha, Delibarasyon, Uzlaşım, Tümel İletilebilirlik

Read:534

Download: 268