KLASİK BATI MÜZİĞİ’NDE ORYANTALİST ARAÇLAR: GUSTAV MAHLER’İN DAS LİED VON DER ERDE ESERİNDE UZAK DOĞU İMGESİ
ORIENTALIST DEVICES IN WESTERN CLASSICAL MUSIC: THE FAR EAST IMAGE IN GUSTAV MAHLER’S DAS LIED VON DER ERDE

Author : Emrah ERGENE - Ali KELEŞ
Number of pages : 263-275

Summary

En basit ifadeyle Doğu araştırmaları anlamına gelen Oryantalizm, Doğu’ya ilişkin önyargılı ve Batı-merkezci bakış açısından dolayı, sömürgecilik sonrası dünyada, tartışmaya açılmıştır. Bu tartışmaların merkezinde Edward Said’in Şarkiyatçılık adlı kitabındaki iddiaları ve yaklaşımı yer alır. Said oryantalizmi, mesleki bir uzmanlıkla sınırlandırmayıp onun genel kültür, edebiyat ve ideolojinin yanı sıra toplumsal ve siyasal tavırlar bağlamında da yürürlükte olduğunu göstermeye çalışır. Bir yandan bilgi ile iktidar arasındaki ilişkiyi diğer yandan da Doğu ve Batı’nın tahayyül düzeyinde nasıl inşa edilip konumlandırıldığını sorunsallaştıran oryantalizm tartışmaları, müzikolojik araştırmalarda da kendine bir yer bulmuştur. Bu araştırmalarda Batılı bestecilerin Doğu’yu müzikal olarak inşa ya da temsil etmek için kullandıkları araçlar da (pentatonik gamlar, paralel dörtlü ve beşliler, tiz sesler, gong gibi çalgılar, abartılı süslemeler vb.) incelenmiştir. 20. yüzyılın ortalarına kadar, söz konusu müzikal araç ve teknikler, resmedilen doğulu toplulukların müzikal nitelikleri ve pratiklerinden çok Batının kurduğu Doğu tahayyülüne ve stereotiplere referans vermiştir. Batılı besteciler, batı-dışı toplulukların müzikal pratiklerini yansıtmaktan ziyade kültürel ötekinin stereotipik bir temsilini amaçladıklarından müzikal klişeleri kullanmayı tercih etmişlerdir. Zira dinleyiciler de Batı-dışı otantik müzikal niteliklere aşina olmadığından bestecilerin hedeflediği etki oluşmayacaktır. Ancak sonuçta bu tür besteleme süreçleri, oryantalist düşünme biçimini yeniden üretmiştir. Bu çalışmada örnek olarak Gustav Mahler’in Das Lied von der Erde (1907) adlı eseri ele alınacak ve bestecinin Çin imgesini inşa etmek için kullandığı müzikal araçlar, tarihsel/toplumsal bağlamı ve oryantalizm tartışmaları ile ilişkili biçimde irdelenecektir.

Keywords

Oryantalizm, Klasik Batı Müziği, Gustav Mahler, Das Lied Von Der Erde

Read:319

Download: 100