Author :
Abstract
Göç ve göçmenlik olgusu, toplumsal yapının şekillenmesinde tarihin her döneminde önemli bir rol oynamıştır. Bu bağlamda, göç ve sürgünle karşılaşan toplulukların yerleşim süreçlerinde yaşadıkları uyum süreci, farklı kültürlerin etkileşime girmesiyle kültürel dönüşüm için zemin oluşturmuştur. Tarih boyunca çeşitli etnik ve kültürel gruplar gibi, Kırım Tatar Türkleri de göç ve sürgünlerin etkilerini derinden yaşamış ve bu deneyimler kolektif hafızalarında kalıcı izler bırakmıştır. Kırım Tatarları, yerleşmek zorunda kaldıkları coğrafyalarda karşılaştıkları tüm zorluklara rağmen zengin kültürel miraslarını koruyarak kimliklerini yaşatmaktadırlar. Bu bağlamda, Türkiye, sahip olduğu stratejik konum sebebiyle bu sürecin en belirgin yaşandığı bölgelerden biri olmuş ve Anadolu toprakları pek çok göçmen topluluğun yerleşim yeri haline gelmiştir. Türkiye’ye göç ve sürgünler yoluyla yerleşen topluluklardan birisi de Kırım Tatarlarıdır. Kırım Tatarları, yerleştikleri yeni coğrafyalarda kimliklerini koruyarak, sahip oldukları zengin kültürel birikimi kuşaktan kuşağa aktarmaktadırlar. Eskişehir’de yaşayan Kırım Tatarlarının toplumsal bağları güçlendiren ve kültürel mirasın nesilden nesile aktarılmasına yarayan ritüellerinden biri de düğün öncesi gerçekleştirilen ve “toy duası” ya da “düğün duası” olarak adlandırılan dua merasimidir.
Söz konusu düğün duası, evlilik kurumunun sağlam temeller üzerine kurulmasını dilemek, bereket ve huzurun daim olmasını temenni etmek amacıyla icra edilen geleneksel bir ritüeldir. Eskişehir’de yaşayan Kırım Tatarları arasında bu gelenek günümüzde de varlığını sürdürmektedir. Bu bağlamda, yeni evlenen çiftlerin aile büyükleriyle bir araya gelerek düğün duasını icra etmesi, yaşamın önemli geçiş dönemlerinden birisi olan evlilik merasimlerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Geçmişte zarf ile davetiye dağıtımı veya köy muhtarlıkları aracılığıyla duyurulan bu tören, günümüzde dijital ve elektronik kültür ortamlarında paylaşılmaktadır. Bu şekilde, Kırım Tatarlarının toplumsal birlikteliğini pekiştiren ve geleneğin kuşaklar arası aktarımında önemli bir rol oynayan düğün duasına geniş bir katılım sağlanmaktadır. Geleneğin icra edileceği mekânın seçimi, düğün sahiplerinin bütçesine göre değişmekte olup dua ritüelinin ardından misafirlere geleneksel Kırım mutfağına ait çi börek lezzeti ve yanında tatlı ikram edilmektedir.
Bu çalışma, Kırım Tatarlarının toplumsal birlikteliğini pekiştiren düğün duası geleneğini bağlam, içerik, işlev ve yapı bakımından incelemeyi amaçlamaktadır. Ritüelin kimler tarafından gerçekleştirildiği, davetlilerin seçimi, mekân tercihi, duyuru süreçleri ve günümüzdeki değişim dinamikleri ele alınacaktır. Ayrıca, düğün duasının Kırım Tatar toplumunun tarihsel süreç içindeki rolü ve Eskişehir’deki Kırım Tatar halkının kültürel birlikteliğini sürdürme çabalarına etkisi değerlendirilecektir.
Keywords
Abstract
The phenomenon of migration and immigration has significantly influenced social structures throughout history. In this context, the adaptation processes of communities who face migration and exile have laid the foundation for cultural transformation through cultural interactions with diverse cultures. Like other ethnic groups, the Crimean Tatars have profoundly felt the impacts of migration and exile, leaving a lasting imprint on their collective memory. Despite the challenges they face, the Crimean Tatars work to preserve their traditions and cultural identity by maintaining their rich cultural heritage in the regions they have been forced to settle. Turkey has been one of the most prominent regions for this process due to its geopolitical position, with Anatolian lands serving as a settlement area for many migrant communities. One such community is the Crimean Tatars, who migrated to Turkey through displacement. In their new environment, the Crimean Tatars strive to preserve their cultural identity by adhering to traditions passed down from previous generations and ensuring the transmission of these traditions across generations. One ritual that strengthens social bonds and facilitates the transmission of cultural heritage is the pre-wedding prayer (toy duası), a ceremonial prayer performed before the wedding.
The wedding prayer is a traditional ritual intended to establish a solid foundation for the institution of marriage, wishing for prosperity and peace, and promoting a lasting union. This tradition continues among Crimean Tatars living in Eskişehir today. It has become an inseparable part of wedding ceremonies for newly married couples to gather with family elders and relatives to perform the wedding prayer, which is considered one of life’s key transitional stages. Traditionally, the ceremony was announced through the distribution of invitation envelopes or by the village head; however, in modern times, it is also shared through digital and electronic cultural platforms. This approach facilitates widespread participation in the wedding prayer, which strengthens social unity among Crimean Tatars and plays a crucial role in the intergenerational transmission of tradition. The choice of the location for the ceremony depends on the hosts’ financial means. After the prayer ritual, guests are offered traditional Crimean cuisine, including “çi börek” and desserts.
In this study examines the tradition of the wedding prayer and how it fosters social cohesion among Crimean Tatars. It will explore who performs the ritual, how guests are selected, the announcement process, and how the tradition has evolved. It will also investigate the role of the wedding prayer in the historical development of the Crimean Tatar community and its effect on the efforts of Crimean Tatars in Eskişehir to maintain cultural unity.
