ERK, YER VE KİMLİK: 1970–1980 YILLARI ARASINDAKİ HÜKÜMET KONAKLARINDA MİMARİ BÖLGESELCİLİK VE AFYON HÜKÜMET KONAĞI ÖRNEĞİ
Author :
Abstract
Hükümet konaklarının tasarımları, yönetici erkin ideolojisini ve gücünü, il ve ilçe merkezlerinde gösterebilecekleri birer vasıtadır. Türkiye Cumhuriyeti tarihi içerisindeki birtakım dönemlerle birlikte bu yapıların mimarilerinde, ülke yönetiminde ve mimarlık ortamında yaşanan gelişmelerle bazı değişiklikler olmuştur. 1970 ile 1980 yılları arası da gerek mimarlık dilindeki çeşitlenmeler gerek siyasi alandaki değişimler gerekse de devlet eliyle açılan hükümet konakları mimari proje yarışmalarının sayısında dikkate değer bir artış yaşanması gibi nedenlerle önemli bir dönemdir. 20. yüzyılın ikinci yarısında, mimarlık pratiklerinde birbirine zıt, uluslararasılaşma ve bölgecilik yaklaşımları gündemdedir; aynı dönemde, iktidarın gücünü temsil etme kaygısı taşıyan Türkiye’deki hükümet konaklarının uluslararasılaşma ve bölgecilikten ne ölçüde etkilendiği bu araştırmanın temel sorusudur. Bu nedenle araştırmada, 1970-1980 yılları arasında, yarışmalar yoluyla elde edilen hükümet konaklarının projeleri, bölgesel ölçütler üzerinden analiz edilmiştir. Değerlendirilen konaklar arasından, proje alanının kendine özgü nitelikleri ve tasarımdaki kaygıları nedeniyle bölgecilik bağlamında öne çıkan Afyon Hükümet Konağı örnek olarak alınmıştır. Bu kapsamda çalışmada, Afyon Hükümet Konağı’nın mimarisi, jürinin bakış açısı ve dönemin hakim mimari yaklaşımları eşliğinde temsiliyet- bölgeselcilik kesişiminde değerlendirilmiştir. Yapının “yer” ile uyumu, değişen ideolojiyi yansıtma kaygısıyla birlikte bölgenin ve yerel kültürün tasarımda ne denli etkin rolü olduğu bölgeselcilik bağlamında ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu dönemdeki hükümet konakları mimari proje yarışmalarında birinci gelen projelerin çizimleri ve jüri raporları, Afyon Hükümet Konağına ait mimari çizimler, yapıya ait fotoğraflar ve dönemin süreli yayınları ile bölgeselcilik alanındaki literatür çalışmanın ana materyalini oluşturmaktadır. Metin, temsiliyet-bölgeselcilik kesişiminde hükümet konaklarının tasarımını ve dönemin hakim mimarlık yaklaşımlarını okumak konusunda literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Keywords
Abstract
The design of government mansions are a means by which the ruling power can demonstrate its ideology and power in provincial and district centres. With certain thresholds and periods in the history of the Republic of Turkey, there have been some changes in the architecture of these buildings, which bridge the gap between the people and the government, with the developments in the country's administration and architectural environment. The period between 1970 and 1980 is also an important period for reasons such as diversification in the architectural language, changes in the political sphere, and a remarkable increase in the number of government mansions architectural project competitions organized by the state. In the second half of the 20th century, opposing approaches which are internationalization and regionalism were on the agenda in architectural practices; the fundamental question of this research is to what extent the government buildings in Turkey, which were concerned with representing the power of the government during the same period, were affected by internationalization and regionalism. Therefore, in the research, the government buildings projects obtained through competitions between 1970 and 1980 were analyzed based on regional criteria. Among the projects analyzed, Afyon Government Building, which stands out in the context of regionalism due to the unique characteristics of the project area and its concerns in design, was taken as an example. In this context, the architecture of the Afyon Government Office is evaluated in the context of regionalism, with the perspective of the jury and the dominant architectural approaches of the period. The harmony of the structure with the “place”, the concern to reflect the changing ideology, and the effective role of the region and local culture in the design are tried to be revealed in the context of regionalism. The drawings and jury reports of the projects that came first in the architectural project competitions of government offices in this period, architectural drawings of the Afyon Government Office, photographs of the structure, periodical publications of the period and literature in the field of regionalism constitute the main material of the study. The text aims to contribute to the literature in terms of reading the design of government offices and the dominant architectural approaches of the period in the intersection of representation and regionalism.
