ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUĞA SAHİP EBEVEYN VE KARDEŞİNİN, ENGELLİ ÇOCUĞA KARŞI DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ
Author :
Abstract
Bu çalışmanın amacı, zihinsel engelli çocuğa sahip ebeveynlerin ve kardeşlerinin engelli çocuklarıyla davranışlarını incelemek ve çeşitli bağımsız değişkenlere göre nasıl değiştiğini araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda Konya şehir merkezindeki özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam eden zihinsel engelli çocukların 76 ebeveyn ve 38 kardeşe Schaeffer Kardeş Davranışı Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS sürüm 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi tanımlayıcı istatistikler hesaplanmış, ayrıca normallik analizine dayalı yorumlayıcı istatistiksel değerlendirmeler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; ebeveynlerin engelli çocuklarının eğitim düzeylerine farklı tutumlar sergilediği, üniversite mezunu kardeşler daha sempatik ve nazik davranırken, lise mezunları saldırganlık, ön lisans ise mezunlarının ise utangaçlık düzeyleri daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca okul öncesi özel programdaki kardeşler daha çekingen davranmakta; anneler daha fazla saldırganlık, babalar ise daha işbirlikçi ve sevecen tutum göstermektedir. Bu bağlamda aile içi dinamiklerin ve eğitim faktörünün engelli çocukların davranışlarında etkili olduğu göstermektedir. Bu nedenle Zihinsel Engelli bireylere yapılan çalışmalarda, zihinsel engelli çocuğun kardeşleri ve anne-baba bir bütün olarak ele alınması büyük önem taşımaktadır.
Keywords
Abstract
The aim of this study was to examine the behaviors of parents and siblings of children with intellectual disabilities toward these children and to investigate how these behaviors vary according to various independent variables. For this purpose, the Schaeffer Sibling Behavior Rating Scale was administered to 76 parents and 38 siblings of children with intellectual disabilities attending special education and rehabilitation centers in the city center of Konya. The collected data were analyzed using IBM SPSS version 25. Descriptive statistics, including frequency, percentage, mean, and standard deviation, were calculated, and inferential statistical evaluations based on normality analyses were conducted. The results indicated that parents exhibit different attitudes depending on the educational level of their children with disabilities. Siblings who are university graduates displayed more sympathetic and polite behaviors, whereas high school graduates exhibited higher levels of aggression, and associate degree graduates demonstrated higher levels of shyness. Additionally, siblings attending early childhood special programs displayed more withdrawn behaviors; mothers were observed to show higher levels of aggression, while fathers demonstrated more cooperative and affectionate behaviors. These findings suggest that family dynamics and educational factors play a significant role in shaping the behaviors of children with intellectual disabilities. Therefore, studies involving children with intellectual disabilities should consider the child, their siblings, and parents as an integrated unit to fully understand family interactions and the social behaviors of the child.
