ÇEVRESEL VE TOPLUMSAL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİN ARASINDA UZLAŞI ALANI OLARAK MAHALLE ÖLÇEĞİNDE YAŞAM KALİTESİ DEĞERLENDİRME ÇERÇEVESİ
Author :
Abstract
In the context of rapidly expanding urban areas worldwide, promoting a sustainable lifestyle is essential to create liveable settlements. The complexity of urban sustainability inevitably necessitates various analyses and evaluations to determine the indicators that support sustainability. Ensuring quality of life at the neighbourhood scale contributes significantly to sustainable settlements. Quality of life indicators that measure neighbourhood liveability promote social interaction through a sense of belonging and place while helping to mitigate adverse environmental impacts. This study argues that neighbourhood settlements can serve as a reconciliatory space for both environmental and social sustainability. Accordingly, it aims to analyse quality of life indicators at the neighbourhood scale using the framework of sustainability concepts. Through Actor-Network Theory, which serves as the main methodology, concepts linked to quality of life that integrate various interconnected systems are identified. To support sustainable neighbourhoods, a conceptual network map is developed that includes the Sustainable Cities Index, Sustainable Neighbourhood Unit/Settlement, LEED for Cities and Communities, the United Nations’ 17 Sustainable Development Goals (SDGs), and universal design principles at the neighbourhood level. In the second phase, through concepts connected to quality of life on the network map, relevant indicators are identified, and a framework for evaluating quality of life is proposed. Listing these indicators, which directly or indirectly affect residents’ living standards at the neighbourhood scale, facilitates meeting community needs and developing inclusive settlements. Ultimately, evaluating settlements based on these indicators plays a vital role in identifying strengths and weaknesses and shaping desirable neighbourhoods.
Keywords
Abstract
Dünya çapında hızla artan kentsel alanlarda yaşanabilir yerleşimlerin oluşturulması için sürdürülebilir yaşam tarzının teşvik edilmesi önem taşımaktadır. Kentsel sürdürülebilirliğin karmaşıklığı, kaçınılmaz olarak çeşitli sürdürülebilirlik analizlerinin ve değerlendirmelerinin yapılarak, sürdürülebilirliği destekleyen göstergelerin belirlenmesine yol açmaktadır. Mahalle ölçeğinde yaşam kalitesinin sağlanması, yerleşimin sürdürülebilir olmasına da yardımcı olmaktadır. Mahalle yaşanabilirliğini ölçen yaşam kalitesi göstergeleri, hem aidiyet ve yer duygusu oluşturarak mahalledeki toplumsal etkileşimin artırılmasına hem de olumsuz çevresel etkilerin önlenmesine yol açmaktadır. Çalışmada çevresel ve toplumsal sürdürülebilirlik etmenlerini esas alan mahalle yerleşiminin uzlaşma alanı oluşturabileceği ileri sürülmüştür. Bu bağlamda çalışmada mahalle ölçeğinde yaşam kalitesinin sağlanması için sürdürülebilirlik kavramlarından yararlanılarak göstergelerin çözümlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın ana yöntemi olan Aktör Ağ Teorisi aracılığıyla, iç içe geçmiş pek çok sistemi bir araya getiren yaşam kalitesinin bağlantılı olduğu kavramlar belirlenmiştir. Bunun için kavramsal ağ haritası ile sürdürülebilir mahallelerin tesis edilmesini destekleyen, Sürdürülebilir Şehirler Endeksi, sürdürülebilir Komşuluk Birimi/ mahalle yerleşimi, LEED for Cities and Communities, Birleşmiş Milletler (BM) 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) ve mahallede evrensel tasarım unsurları ele alınmıştır. İkinci adımda, ağ haritasında yaşam kalitesiyle bağlantı kuran kavramlar vasıtasıyla göstergeler belirlenerek, bir yaşam kalitesi değerlendirme çerçevesi önerilmiştir. Sakinlerin yaşam standartlarını doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen mahalle ölçeğindeki yaşam kalitesi göstergelerinin sıralanması, yaşayanların ihtiyaçlarının karşılanmasına ve kapsayıcı yerleşimlerin meydana gelmesine yol açmaktadır. Sonuç olarak, yerleşimlerin bu göstergeler üzerinden değerlendirilmesinin, yerleşimdeki güçlü ve zayıf yönlerin belirlenmesinde ve yaşanmak istenilen mahallelerin oluşturulmasında önemli rol oynadığı görülmektedir.
