TÜRK YAZILI BASININDA İRAN-İSRAİL SAVAŞI: DİZGECİ İŞLEVSEL DİLBİLGİSİ ÇERÇEVESİNDE ELEŞTİREL BİR ÇÖZÜMLEME
Author :
Abstract
Türkiye’nin jeopolitik konumu ve tarihsel arka planı İran-İsrail arasındaki gerilimin Türk yazılı basınında ele alınış biçimine önem kazandıran bir dinamik barındırmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, İran-İsrail savaşının Türkiye’deki farklı yayın politikaları benimsemiş gazetelerin köşe yazılarında nasıl temsil edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın örneklemi oluşturulurken Türk yazılı basınındaki ideolojik çeşitlilik ve kutuplaşmanın temsil edilebilmesi adına farklı yayın politikalarına sahip ulusal gazeteler seçilmiştir. Ardından Halliday’in Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi kuramının geçişlilik dizgesi çerçevesinde bir çözümleme gerçekleştirilmiş ve bulgular van Dijk (1993)’ın ideolojik kare yaklaşımı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmada savaşın bu köşe yazılarında çoğunlukla geçişlilik dizgesinin maddesel ve ilişkisel süreçleriyle temsil edildiği ve ideolojik kare yaklaşımına göre temsillerin gazetelerin yayın politikalarına ve politik yönelimlerine göre farklılıklarının bulunduğu görülmüştür. Buna göre, 1. grup gazetelerin ilişkisel süreçleri ağırlıklı olarak kullandığı, doğrudan İran’ı desteklediği ve Türkiye’yi eyleme geçmeye teşvik ettiği; 2. grup gazetelerin ise maddesel süreçleri ağırlıklı olarak kullandığı, doğrudan bir taraf seçmediği ve Türkiye’nin rolüne vurgudabulunmadığı geçişlilik çerçevesinde ortaya konmuştur. İdeolojik kare yaklaşımı kapsamında değerlendirilen bulgular, savaşın bir tarafı olmayan Türkiye’deki gazetelerden alınan bu köşe yazılarında “biz-onlar” kutuplaşmasının varlığına işaret etmektedir. Bu bağlamda İran-İsrail savaşının medyadaki temsili, dilin ideolojik işlevini ortaya koymakta ve toplumsal gerçekliğin inşasının açığa çıkarılmasında geçişlilik dizgesinin ve “biz-onlar” kutuplaşmasının önemli bir etkisi olduğunu göstermektedir.
Keywords
Abstract
The geopolitical location and historical context of Turkey contain a dynamic that lend critical importance to the way the Iran-Israel tension is handled in the Turkish press. Accordingly, the study aims to present how the Iran–Israel war is represented in the opinion columns of Turkish newspapers with differing publishing policies. In constructing the sample of the study, national newspapers with different editorial policies were selected based on their high capacity to represent the ideological diversity and polarization in the Turkish press. The analysis was conducted in the light of Halliday’s systemic functional grammar, specifically the transitivity system, and the findings were interpreted through van Dijk (1993)’s ideological square approach. The results indicate that the war is predominantly represented through material and relational processes within the transitivity system, and that these representations show differences according to the publishing policies and political orientations of the newspapers within the framework of the ideological square. Specifically, newspapers in the first group employ relational processes, explicitly supporting Iran and encouraging Turkey to take action. In contrast, newspapers in the second group utilize material processes, refraining from openly taking sides and placing little emphasis on Turkey’s role. Evaluated through the ideological square framework, the findings indicate that in opinion columns from newspapers in Turkey — a country not directly party to the war — the “us-them” polarization was present. In this regard, the media's representation of the Iran–Israel war demonstrates the ideological function of language and demonstrates that the transitivity system and the “us–them” polarization have a profound impact on uncovering the construction of social reality.
