ACAİBÜ’L MAHLUKAT’IN FİİL VARLIĞI
VERBS OF ACAİBUL MAHLUKAT

Author : BEKİR SARIKAYA -.
Number of pages : 61-97

Abstract

Eski Anadolu Türkçesinden Osmanlı Türkçesine geçiş dönemi eseri olan Acaibül Mahlukat’ta 4747 kadar kelime vardır. 657 kelime, basit veya türemiş fiildir. Bu fiillerden 171 (%26) kadarı basit fiildir. Kelimelerin kök veya gövdelerine 30 kadar yapım eki getirilerek türemiş fiil yapılmıştır. Bunların sayısı 232 (%35) kadardır. Fiilin çatısını değiştiren –dir-, -t-, -r- vb. ekler getirilerek yapılan türemiş fiil sayısı ise 254 (%39) kadardır. Eserdeki fiillerin çatısı öznesi ve nesnesi bakımından ele alındı ve 681 fiil çatısı tespit edildi. Öznesine göre; etken fiil % 59.3, edilgen fiil %8.2, dönüşlü fiil 12.5, iştaş fiil ve ettirgen fiil %2.5, oldurgan fiil ise %15 oranındadır. Nesnesine göre ise; basit fiillerde geçişlilik oranı %60, çatı değiştirme eki olmayan yapım ekleriyle türetilen fiillerde geçişlilik oranı %54.3, fiilin çatısını değiştiren ekler aldığında ise geçişlilik oranı % 43’tür. Genel olarak ise; 351 (%51) geçişli fiil, 337 (%49) geçişsiz fiildir. Başta %60 olan geçişlilik oranı eklerin gelmesiyle %51’e kadar düşer.

Keywords

Acaibü’l Mahlukat, basit fiiller, türemiş fiiller, yapım ekleri, geçişli çatı, geçişsiz çatı

Read: 707

Download: 197