BALKIMAK FİİLİ VE OĞUZ TÜRKÇESİNDE Y- ~ B- DEĞİŞMELİ KELİMELER
THE VERB BALKIMAK AND Y- ~ B- ABELIAN WORDS IN OGHUZ TURKISH

Author : Ayten ATAY
Number of pages : 33-40

Abstract

Çeşitli kaynaklarda “ parlamak, ışık saçmak ” şeklinde açıklanan ve daha çok Eski Türkçeden sonraki metinlerde gördüğümüz balkımak fiiliyle ilgili bazı isim ve fiil türevleri vardır: balkış “ parlaklık, aydınlık ”, balkı “ güzel, parlak, süslü ”, balkır “ parıltı, şimşek ”, balkız “ parıltı ”, balk “ şimşek, parıltı ”, barkı- “ parlamak ”... Balkı- fiili, yalkı- “ parıldamak ” fiilinin b-’li varyantı olsa gerekir. Türkçede y- ~ b- değişiminin başka örnekleri de vardır: yart ~ bart (DLT. “ su içilen bardak“), yudutmak ~ budutmak ( DLT. “ soğukta dondurarak öldürmek ”), yulak ~ bulak “ kaynak, pınar, çeşme ”, yoz ~ boz ~ bor “ vahşi, sürülmemiş ve ekilmemiş yer; işlenmemiş sert toprak ”, yaldır yaldır ~ baldır baldır “ parıl parıl ”... Sonuç olarak balkı- fiilinin kökünü yalkı- ~ yılkı- ~ ılkı- fiiliyle ilgi kurarak aramak gerekir. Bu da yan-, yal-, yak-, yar- ~ yaru-, yaşu- gibi türevleri olan *ya- fiil köküdür ; balkımak fiilinin yapısını ise yalkı- fiiliyle ilgi kurarak aydınlatmak gerekir. Bu durumda balkı- (~ yalkı-) fiili, yal- fiilinden -k ile yapılmış olan yalk (~ balk: şimşek, parıltı) isim şekline, +ı- / +i- eklenmesiyle oluşmuş bir fiildir.

Keywords

Türkçe, balkı- ~ yalkı-, fiil, parlamak, türev

Read: 685

Download: 201