FATMA ALİYE VE EMİNE SEMİYE’NİN KADININ TOPLUMSAL KİMLİĞİNİN KAZANDIRILMASINDA ÖNCÜ FİKİRLERİ

Author:

Number of pages: 1481-1499
Year-Number: 2013-6 Issue 2

Abstract

Tanzimat döneminin ünlü devlet adamı, İslam hukukçusu Ahmet Cevdet Paşa’nın kızları Fatma Aliye ve Emine Semiye Hanım, Osmanlı kadın hareketi içerisinde önemli bir yere sahiptirler. İki kız kardeş de bir yandan kadınlıkla ilgili düşüncelerini makaleleriyle dile getirirken, diğer yandan edebî eserlerinde kadın kahramanlar etrafında kadınlıkla ilgili meseleleri sorgularlar. Ancak onlar aydın Osmanlı kadın yazarları olarak kadınlıkla ilgili meseleleri kimi zaman aynı, ama kimi zaman da farklı bakış açılarıyla dile getirmişlerdir. Fatma Aliye, Ahmet Cevdet Paşa’nın gelenekçi ve İslam’a bağlı yönünü babasının kızı olarak devam ettirmiştir. Ancak kendisinden iki yaş küçük kız kardeşi Emine Semiye gerek yaşantısıyla, gerekse yazdıklarıyla hem babasından, hem de ablasının fikirlerinden zaman zaman uzaklaşır. Dolayısıyla Fatma Aliye ile Emine Semiye, kadınlıkla ilgili meselelere duyarsız kalamazlar, ancak meselelere çözüm önerileri zaman zaman farklılaşır. Kadının eğitimi, eş seçimi, boşanma hakkı, çalışma hayatına dâhil olması gibi meselelerde Emine Semiye, ablasına göre daha radikaldir. Emine Semiye gerek makalelerinde, gerekse roman ve hikâyelerinde kadın kahramanlarını evden kaçarak çalışma hayatı içerisine giren, eş seçimini kendisi yapabilen güçlü kadınlar olarak kurgular. Fatma Aliye ise makalelerinde geleneksel toplumsal düzenle paralel bir söylemi benimserken romanlarında alttan alta kadın özgürlüğünü gündeme getirmeye çalışmıştır. Bu da onun bir tarafıyla babasının kızı olması, diğer taraftan da kadınlıkla ilgili meselelere duyarsız kalamamasıyla alâkalıdır. Tabi dönemin gelenekselden moderne geçiş dönemi olduğunu da göz ardı etmemek gerekir. Bu makalede, iki kız kardeşin kadınlıkla ilgili meselelere aynı ve farklı yönlerden yaklaşımları hem makalelerinden, hem de edebî eserlerinden faydalanılarak ortaya konmaya çalışılmıştır.

Keywords

Abstract

Fatma Aliye and Emine Semiye Hanim, daughters of Ahmet Cevdet Pasha, who was an important man of state during Tanzimat Period and Islamic jurist, are important figures in the women movement in the Ottoman. Two sisters not only express their ideas about womanhood in their articles but also question issues related with womanhood via heroines in their literary works. However, as intellectual Ottoman authoresses, they sometimes differed in the point of view expressing issues related with womanhood. Fatma Aliye continued Ahmet Cevdet Pasha’s traditional and devoted Islamic approach as his daughter. However, her two year younger sister Emine Semiye sometimes differed in both her life style and works from the ideas of her father and sister. Therefore, Fatma Aliye and Emine Semiye do not stay indifferent to issues related with womanhood but yet have

Keywords