GELİBOLULU MUSTAFA ÂLÎ’NİN HAYATI ve ESERLERİ

Author:

Number of pages: 191-211
Year-Number: 2013-6 Issue 3

Abstract

Gelibolulu Mustafa Âlî, Osmanlı Devleti’nin 16. yüzyıldaki en önemli aydın, tarihçi, edebiyatçı ve bürokratlarından biridir. Divân kâtipliği, tımar defterdarlığı, sancak beyliği vs. gibi, devletin değişik yönetim kademelerinde önemli vazifeler ifa etmiştir. Mustafa Âlî’nin hayatı ile ilgili bilgilerin esas kaynağını, müellifin Nasîhatu’s-Selâtîn isimli eseri teşkil etmektedir. Müellif, bu eserinde kendi hayatı hakkında çok önemli bilgiler vermektedir. Yazın dünyamızda Mustafa Âlî’nin hayatı hakkında bazı önemli çalışmalar yapılmıştır. Ancak onun eserleri hakkında kayda değer detaylı ve güncel bir çalışma bulunmamaktadır. Çok yönlü bir münevver olan Mustafa Âlî, siyaset, tarih, edebiyat, ahlâk ve tasavvuf gibi birçok alanda önemli eserler kaleme almıştır. Gelibolulu ile ilgili bugüne kadar yapılan çalışmalarda, eserlerinin ya bazıları ya da sadece eserlerinin isimlerinin zikredilmesiyle yetinilmiştir. Bazı çalışmalarda ise ciddi bir araştırma yapılmadan, aynı eserin farklı nüshaları farklı eserlermiş gibi ele alınmıştır. Bu eserlerin yazmalarının mevcut olup olmadığı, mevcut ise hangi kütüphanelerde yer aldığı ve bu eserler hakkında bir çalışma olup olmadığı hakkında yeterli bir bilgi bulunmamaktadır. Bu çalışmada, Mustafa Âlî’nin hayatı ve ilmi şahsiyeti hakkında derli-toplu bir bilgi verdikten sonra, kendisine ait olduğunu bildiğimiz eserlerin yazmalarının hangi kütüphanelerde (bölüm, numara) olduğu, matbu ise nerede ve ne zaman basıldığı, eser üzerine geniş bir çalışma yapılmış ise bu çalışmaların başlıcalarının hangileri olduğu hakkında bilgi sunulmaktadır.

Keywords

Abstract

Gelibolulu Mustafa Âlî, is one of the most important intellectuals, historians, authors and bureaucrats. He performed in various top management positions of the government such as council clerkship, provincial treasurer of manorialism, sanac beylic etc. The author's work named Nasîhatu’s-Selâtîn constitutes the original source of information on his life. The author, in this work, provides very important information about his own life. Some important studies were conducted on Mustafa Âlî's life in the world of literature. However, there is no significant detailed and recent study about his works. Mustafa Âlî, who is a versatile intellectual, indited important works in many areas such as politics, history, literature, morals and Islamic mysticism. It was contented with mentioning some of his works or only the names of his works in the studies conducted so far on Gelibolulu. In some studies, different copies of the same work were treated as if they had been different works without doing a serious research. There is not adequate information on whether the writings of these works exist or not; if they exist, in which libraries they are and; whether there is any study about these works or not. In this study, after giving ordered information on Mustafa Âlî's life and his scholarly entity, some information is given on in which libraries (section, number) the writings of his works that are known to exist are; if they were printed, when and where they were printed; if an extended study on a work was conducted, which ones are the most important of these studies.

Keywords