ŞER’İYYE SİCİLLERİNE GÖRE VİDİN, SİLİSTRE VE SOFYA’DA İHTİDA HAREKETLERİ(XVIII VE XIX. YÜZYIL)

Author:

Number of pages: 51-61
Year-Number: 2014- 25-I

Abstract

Osmanlı Devleti sınırları içerisinde yer almış olan Vidin, Silistre ve Sofya şehirlerinde XIV. Yüzyıldan itibaren uzun yüzyıllar boyunca yerli halklarla Müslüman Türkler birlikte yaşamışlardır. Bu birlikteliğin bir neticesi olarak çok yönlü etkileşimler oluşmuş ve farklı din gruplarının birbirinden etkileşimi neticesinde ihtidalar(din değişikliği) meydana gelmiştir. Diğer dinlerden İslâm dinine geçme, İslâm’ı kabul etme anlamına gelen ihtidaların mekân olarak Vidin, Silistre ve Sofya şehirleri, zaman olarak Osmanlı’nın XVIII. yüzyıldaki yansımaları çalışmamızın hareket noktası olmuştur. Bu çalışmada dönemin siyasî, sosyal ve ekonomik tarihi hakkında önemli bilgiler ihtiva eden ve Bulgaristan Arşivi “Nationale Biblioteque” de bulunan Şer’iyye Sicilleri kullanılmıştır. Şer’iyye Sicillerinden Vidin ait 19 ve Sofya’ya ait 3 defter’de ihtida kaydı bulunmaktadır. Silistre’ye ait XVIII. yüzyılda bir adet sicil defteri mevcuttur ki 1791-1793 tarihlerine aittir. Vidin ve Silistre Tuna Nehri kıyısında Osmanlı Devleti’nin sınır şehirlerindendir. Bu şehirlerde XVIII. yüzyılda Avusturya ve Rusya ilen savaşların etkisinde kalmıştır. Savaşlar neticesinde elde edilen esirler arasında da ihtidalar vuku bulmuştur. İmzalanan anlaşmalar gereği din değiştirenler mübadele dışında bırakılmıştır. Sofya şehri ise sınırdan uzak bir bölgede bulunuyordu. Ama bu süreçte bu bölgede de ihtidalar devam etmiştir. Bu üç Balkan şehrindeki (Vidin, Sofya, Silistre) ihtidaların Tanzimat öncesi ve sonrası yapısı ile Macar (Nemçeli) mültecilerin din değiştirme meselesi bu çalışmada irdelenmiştir.

Keywords

Abstract

Native population and Muslim Turks lived together in Vidin, Silistra and Sofia that took place within the borders of the Ottoman Empire since the eleventh century. As a result of this association is multi-directional interactions occurred and as a result of interactions of different religious groups conversions occurred. Reflections of conversions that means adopting Islam religion from other religions and accepting Islam to Vidin, Silistra, Sofia within the aspect of cities and XVIII century of Ottoman within the aspect of time; are the starting point of our study. Court Records containing important information about the political, social and economic history of the period are used in this study(at Bulgarian archive “National Biblioteque”, forms the backbone of this paper.). There are conversions, registration in 19 book belong to Vidin and 3 books belong to Sofia in Court Records. There is one record book availbale for XVIII century of Silistra that belongs to 1791-1793 dates. Vidin and Silistra were on the Danube River and the border cities of the Ottoman Empire. These cities also were affected. by the wars with Austria and Russia in XVIII Century. Conversions took place among prisoners obtained as a result of war. In accordance with the signed agreement apostates were excluded from exchange. City of Sofia city was located in an area away from the border. But in this process conversions continued in this region. Structures of Conversions these three Balkan Cities before and after the Reforms (the political reforms made in the ottoman state in 1839) and religious conversion matter of the refugees were examined in this study.

Keywords