RİSKLİ DAVRANIŞLAR ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ: GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMALARI

Author:

Number of pages: 125-138
Year-Number: 2014- 25-I

Abstract

ÖZET: Ergenlerde görülen riskli davranışların en önemli sonuçlarından biri büyük ölçüde gençlikte ve yetişkinlikte ölüme, hastalığa, engele, sosyal ve psikolojik problemlere neden olmasıdır. Bu davranışların anlaşılabilmesi adına öncelikle ölçülmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmada da ergenlik dönemine denk gelen ve riskli davranışların yaygın olarak görüldüğü ortaöğretim dönemindeki öğrencilerin riskli davranışlarını ölçen bir ölçek hazırlanması amaçlanmıştır. Riskli davranışlar antisosyal davranışlar, alkol kullanımı, sigara kullanımı, intihar eğilimi, beslenme alışkanlıkları ve okul terki olmak üzere altı boyutta tanımlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesinde Problem Davranış Kuramı temel alınmıştır. Belirlenen boyutları ölçmek üzere hazırlanan likert tipi ölçek için yapı geçerliği çalışmaları ile iç tutarlık ve test tekrar test güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Çalışma 2009-2010 eğitim ve öğretim yılında Ankara ve İstanbul İllerinde öğrenimlerine devam eden ortaöğretim öğrencilerinden üç grupla yapılmıştır. Veriler üzerinde yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda, 1-5 arasında puanlanan, altı boyutta 36 maddenin yer aldığı Riskli Davranışlar Ölçeği geliştirilmiştir. Ölçekte yer alan maddelerden biri tersine puanlanmaktadır. Ölçeğin geçerlik çalışmalarında uzman kanısı, açıklayıcı faktör analizi ve benzeme ölçüt geçerliği yöntemleri kullanılmıştır. Benzeme geçerliliği kapsamında Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ile korelasyonları .-10 -.-35 arasında değişmektedir. Ölçeğin güvenirliği için hesaplanan iç tutarlılık katsayısı.70- .91 arasında değişmektedir. Üç hafta ara ile yapılan ölçümler sonucunda ölçeğin test tekrar test güvenirlik katsayısı ise .56- .90 arasında olduğu bulunmuştur.

Keywords

Abstract

The studies which aim to obtain, determine the prevalence of risk behaviours and investigate factors associated with the risk behaviours of high school students have a great importance. Primarily, there is a need to determine these behaviours. For this need, it is aimed to develop a scale to measure risk behaviours of high school students in this study. Problem Behaviour Theory is based on to develop the scale. Under the study, risk behvaiours of high school students have been discussed in six dimensions: Antisocial behaviours, alcohol use, tobacco use, suicide tendency, nutrition habits and school dropout. This study has been conducted on three different groups of students who attend high school at 2009-2010 Fall semester in Ankara and Istanbul. The construct validity, covergent validity, internal consistency and test-retest reliability of the scale was investigated. As a result of validity studies, a likert tipe scale which consist of 36 items has been obtained. For the convergent validity of RBS, Percevied Social Support Scale (PSSS) was used. Negative correlations have been found between the total score of RDO and the scores of PSSS’s subscales. Internal consistency was found between .70 and .91 and test-retest was found between .56 and .90 for total and subdimension scores of RBS.

Keywords