DEĞİŞEN ETKİSİYLE ALEVÎ DÜŞÜNCESİNDE HACI BEKTAŞ VELİ
THE CHANGING IMPACT OF HACI BEKTASH VELI IN ALEVI THOUGHT

Author : Hamit AKTÜRK
Number of pages : 225-235

Abstract

Alevi Bektaşi topluluğu, premodern dönemde varlığını kapalı bir toplum olarak devam ettirmiştir. Kapalı bir toplum olarak toplumsal bütünlüğü korumak ve sonraki nesillere aktarma hususunda bazı temel dayanak noktaları oluşturmuştur. Bunlardan birisi yukarıdan aşağıya toplumsal bir hiyerarşi oluşturmak ve bu hiyerarşik yapılanmasının zirvesine piri yerleştirmektir. Bu hiyerarşi “Pir, Mürşit, Rehber ve Talip” şeklinde toplumunun tüm kesimlerini kapsayacak bir genişliktedir. Alevi Bektaşi klasikleri diye adlandırılan ve Alevi Bektaşi toplumunun kuruluşuna kaynaklık eden, Hacı Bektaş’a ait eserlerde, Buyruklarda ve daha sonraki yıllarda derlenen veya yazılan kitaplarda pirin bu modellik vasfına çok önem verildiği görülmektedir. Ancak günümüz Aleviliğinde zirve bir model olarak, Hacı Bektaş ve onun eserlerinde çizdiği ideal Alevi Bektaşi’nin özellikleri sunulurken; Kızılbaş topluluğun kuruluşunda ve varlığını devam ettirmesinde önemli bir yer tutan Buyruklarda Hacı Bektaş’a hemen hemen hiç yer verilmemiştir. Biz bu çalışmamızda, “tabii dini gruptan” “sırf dini gruba” geçişi, bu geçiş sırasında düzenlenen hiyerarşik yapılanmada liderin rolü ve ideal bir tip olarak Hacı Bektaş Veliyi, ayrıca günümüz Aleviliğinde Hacı Bektaş’a dayandırılan noktaları ele alacağız. Bunu yaparken, Buyrukları, Hacı Bektaş Veli’nin eserlerini ve daha sonraki yıllarda oluşturulan

Keywords

Alevîlik, Hacı Bektaş, Dini otorite, Sırf Dini Grup, Tabii Dini Grup

Read: 1,083

Download: 346