KARLIOVA HAVZASI’NDA (BİNGÖL) DOĞAL ORTAM ÖZELLİKLERİNDEN KAYNAKLANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
THE PROBLEMS CAUSED BY NATURAL ENVIRONMENT AND SUGGESTIONS FOR SOLUTION IN KARLIOVA BASIN (BİNGÖL)

Author : Vedat AVCI -- Halil GÜNEK
Number of pages : 211-233

Abstract

Karlıova Havzası, Doğu Anadolu Bölgesi’nde Yukarı Fırat Bölümü’nün kuzeydoğusunda Kuzey Anadolu, Doğu Anadolu ve Varto Fay Zonları’nın kesiştiği bölgede yoğun tektonizma ile oluşan yükselti ve çöküntü alanları arasında bulunmaktadır. İnceleme alanını oluşturan bu depresyon Bingöl’ün kuzeydoğusunda KAF, DAF ve Varto Fayı’nın kesiştiği alanın batısında yer almaktadır. Aynı zamanda Karlıova Üçlü Eklemi’ni oluşturan bu faylar ülkemizin Neotektonik gelişiminde önemli bir etkiye sahiptir. Karlıova Havzası jeolojik olarak sağ yanal doğrultu atımlı KAF ile sol yanal doğrultu atımlı DAF arasında açılmış bir fay kaması (fault-wedge basin) havzasıdır. Ana fayların hareketine bağlı olarak oluşmuş ikincil faylar da havzanın gelişiminde önemli etkilerde bulunmuştur. Sağ yanal doğrultu atımlı ikincil faylar, Bahçeköy, Toklular ve Yorgançayır-Kaynarca Fayları’dır. Karlıova Havzası’nı çevreleyen dağlık kütleler üzerinde (kuzeyindeki dağlık saha hariç), fazlaca yarılmamış yüksek plato düzlükleri görülmektedir. Havzada jeolojik ve jeomorfolojik özelliklerden kaynaklanan önemli sorunlar yaşanmaktadır. Havza ve çevresinde doğal ortam özelliklerinden kaynaklanan önemli sorunlar; deprem, kütle hareketleri, erozyon, çığ ve taşkındır. Bu sorunlar litoloji, iklim ve havzanın oluşmasında önemli rol oynayan faylara bağlı olarak meydana gelmektedir. Bu sorunları meydana getiren ana etmen tektonizma ve buna bağlı olarak çalışma alanının kazandığı özelliklerdir. Bu özelliklerin başında eğim değerlerinin yüksek olması gelmektedir. Havzada alüvyal zemine ve akarsu vadilerine kurulan yerleşmeler ile fay hatları üzerinde kurulan yerleşmelerde deprem riski yüksektir. Karlıova ilçe merkezi, Çatak, Ilıpınar ve Kargapazarı köyleri bu yerleşmelerin en önemli örneklerindendir. Fay diklikleri boyunca heyelanlar ve kış mevsiminde çığ olayları yaşanmaktadır. Göynük Vadisi’nde kurulan Ciligöl, Kalencik Kıraçtepe, Kargapazarı köylerinde heyelan tehlikesi yüksektir. Sakaören, Kıraçtepe, Kantarkaya ve Kargapazarı köylerinde yerleşmeleri tehdit eden çığ olayları yaşanmaktadır. Havzanın kuzey ve kuzeybatısında erozyon önemli boyutlara ulaşmıştır. Hasanova, Çatak ve Boncukgöze köylerinde taşkın yaşanmaktadır. Göynük ve Peri Suyu Havzası’nda kurulan yerleşmeler deprem, heyelan ve çığ gibi birden fazla risk altındadır. Havza ve çevresinde yer alan yerleşmeler doğal olaylardan her yıl farklı derecelerde etkilenmekte olup, önemli mal kayıpları yaşanmaktadır. Havzada doğal olaylara maruz kalan yerleşmelerin na

Keywords

Karlıova Havzası, Bingöl, Doğrultu Atımlı Faylar, Fay Kaması Havzası, Doğal Sorunlar

Read: 1,145

Download: 377