MEMLÛKLER DÖNEMİ HALEP MEDRESELERİNİN GENEL ÖZELLİKLERİNE BİR BAKIŞ
A VIEW TO THE GENERAL CHARACTERISTICS OF THE ALEPPO MADRASAS IN MAMLUKS PERIOD

Author : Esra ATMACA
Number of pages : 357-373

Abstract

Osmanlı öncesinde Memlûkler döneminde Başşehir Kahire ve Dımaşk’ın ardından diğer bir önemli ilim merkezi Halep’tir. Bu dönemde faaliyet gösteren ilmî müesseselerin büyük çoğunluğu Zengîler ve Eyyûbîler’den devralınmış ve bu medreseler çoğunlukla devlet adamları tarafından inşa edilmiştir. Ancak bazen ilim erbabı kimseler de medrese inşâ ettirmiştir. Memlûk öncesi dönemde Halep’te özellikle Nureddin Mahmud Zengî ve Eyyûbî emîrleri tarafından pek çok medrese inşa edilmiştir. Bunların arasında daha önce diğer din mensuplarına ait bir ibadethane iken çeşitli gerekçelerle Müslümanların hizmetine verilen yapılar, bu yapılar veya diğer bazı mescitlerin medreseye dönüştürülmesi ile oluşturulanlar ve bilhassa medrese olarak inşa edilenler bulunmaktadır. Medreseler genellikle bânîsinin ismiyle anılmış, bânîlerince tesis edilen vakıflar sayesinde ihtiyaçları karşılanmıştır. Bu vakıf mülklerinin ekserisi gelir getiren türden gayrimenkullerden oluşmakta ve bu gelirler, hem sabit giderler hem de bazı özel durumlarda ek olarak tespit edilen giderler için harcanmaktaydı. Bu medreselerin büyük çoğunluğunda Şâfiî veya Hanefî ya da hem Şâfiî hem de Hanefî fıkhına dair öğretim yapılmıştır. Mâlikî ve Hanbelî fıkhının okutulduğu medreseler ise sınırlı sayıdaydı. Fıkıh ilminin öğretildiği umûmî medreselerde yoğun olarak tahsis edilen mezhebin fıkhının okutulmasının yanı sıra diğer mezheplerin fıkhı ve diğer ilimler de müfredâtta yer alıyordu. Medreselerin vakfiyelerinde gerek eğitim-öğretim gerekse idari konularla ilgili şartlar belirtilmiştir. Bunlar arasında okutulacak ders kitapları, dualarda yer alacak isimler gibi hususlar da yer alabilmiştir. Genel medreselerden başka dârülkur’an, dârülhadîs ve bîmâristân diye adlandırılan ihtisas müesseseleri de Halep ilmî hayatında yer almıştır.

Keywords

Memlûkler, Halep, Medrese, Vakıf, Tarih

Read: 678

Download: 218