KONYA OVASI SULAMA PROJESİ FİKRİNİN ORTAYA ÇIKIŞI VE PROJEYLE İLGİLİ İLK ÇALIŞMALAR
THE EMERGENCE OF KONYA PLAIN IRRIGATION PROJECT IDEA AND THE FIRST STUDIES RELATED TO THE PROJECT

Author : Hüseyin MUŞMAL
Number of pages : 11-28

Abstract

Konya Ovası Sulama Projesi’nin hayata geçirilmesinden önceki dönemlerde, Beyşehir Gölü’nün suları Beyşehir Çayı vasıtasıyla yaklaşık 60 km mesafe kat ederek Suğla Gölü’ne dökülürdü. Suğla Gölü’nden çıkan sular Çarşamba Çayı ile birleştikten sonra Konya Ovası’na yayılır ve birçoğu geçici ve küçük çapta olan su birikintileri oluştururdu. Bu su birikintileri, çevrede bulunan tarım arazilerini sular altında bıraktığından, ziraî faaliyetleri de kesintiye uğratmaktaydı. Hatta taşkınların uzun sürdüğü dönemlerde araziler bataklığa dönüştüğünden çevrenin havası bozulmakta ve ahali bulaşıcı hastalık tehlikesi ile karşı karşıya kalmaktaydı. XIX. yüzyılda daha tehlikeli bir hale geldiği anlaşılan taşkınlardan muzdarip olan ahali tarafından, yerel yöneticilerin dikkati çekilerek, bir çözüm bulunması hususları zaman zaman merkeze aktarılmaktaydı. Diğer taraftan yılın bazı aylarında Konya Ovası’nın büyük bir bölümünde ise ciddi kuraklıklar yaşanmakta, arazi sulanamadığı için ürün verimi çok düşmekte, hatta bazı yıllarda büyük kıtlık hadiseleri yaşanmaktaydı. Bütün bu durumlar, XIX. yüzyılın başlarında Konya’daki yöneticileri Beyşehir Gölü’nün Konya Ovası’na kadar taşan sularından yararlanma düşüncesine götürmüştür. Nihayet, Bozkır ve Seydişehir çevresindeki köylerin ahalileri ile Konya ileri gelenlerinin verdiği dilekçeler neticesinde düzenlenen ve Konya Vilâyeti tarafından İstanbul’a gönderilen mazbatalarda Konya Ovası Sulama Projesi ilk defa ciddi boyutlarda gündeme taşınmıştır. Söz konusu proje 1853, 1866 ve 1880 yıllarında düzenlenen mazbatalar ve layihalarda yeniden dile getirilmiştir. Neticede 1898–1902 yılları arasında Konya valiliği yapmış olan Avlonyalı Ferid Paşa’nın sadrazamlığı döneminde Sulama Projesinin ihalesi gerçekleştirilmiştir. İhaleyi alan Anadolu-Osmanlı Demiryolu Şirketiyle 10 Kasım 1907’de İstanbul’da bir sözleşme imzalanmış ve sözleşme 30 Nisan 1908’de Sultan Abdülhamit tarafından tasdik edilmiştir. 1908–1914 yılları arasında tamamlanan proje ile Beyşehir Gölü suları bir isale kanalıyla Konya Ovası’na nakledilerek üç esas kanal ile sulamaya verilmiştir. Bu çalışmada Konya Ovası Sulama Projesi fikrinin ortaya çıkışı ve bu alanda yapılan ilk çalışmalar Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinde yer alan bazı belgeler ışığında ele alınacaktır.

Keywords

Konya Ovası Sulama Projesi, Beyşehir Gölü, XX. Yüzyıl, Osmanlı

Read: 1,159

Download: 361