ARKAİK-PERİFERİK KAVRAMI VE BU KAVRAMIN TARİHÎ BATI RUMELİ TÜRKÇESİ AĞIZLARININ TESPİTİNDEKİ ÖNEMİ
ARCHAIC-PERIPHERAL CONCEPT AND THEIR IMPORTANCE IN DETERMINING THE ANCIENT WEST RUMELI TURKISH DIALECTS

Author : Gürer GÜLSEVİN
Number of pages : 1-12

Abstract

Bugün yaşayan ağızların, tarihin herhangi bir döneminde ne türlü özellikler taşıdığını belirlemek çok zordur. Eski metinler genellikle kendi dönemlerinin edebî dilleriyle yazıldığı için, ağızlar hakkında aydınlatıcı ve doyurucu veriler sunmazlar. Seyahatnameler gibi eserler, bazen anlatılan bölgelerin ağız özellikleri hakkında da bilgi verir. Evliya Çelebi Seyahatnamesi o tür eserler için önemli bir örnektir. XVII. yüzyıldaki Türkçenin ağızları hakkında paha biçilmez bilgiler sunar. Ancak o tür bilgiler bile tarihteki ağızları bütünüyle yansıtmaz. Günümüz ağızlarını anlamak için tarihî dönemleri bilmemiz gerektiği kadar, tarihî dönemleri anlamamız için de bugünkü ağızları bilmemiz, incelememiz ve göz önünde bulundurmamız gerekmektedir. Özellikle de “periferik” diyalektler arasında bulunan Batı Rumeli ağızları, Kuzeydoğu Anadolu ağızları ve Doğu Anadolu ağızları, bazı özellikleriyle, tarihî Oğuzcanın canlandırılmasında anahtar rol oynayabilir. Bu makalede, yaşayan Batı Rumeli ağızlarının arkaik-periferik özelliklerinden hareketle Eski Oğuzcanın yapısı hakkında nasıl sonuçlara varılabileceği hususunda bazı tespitler yapılmaya gayret edilecektir. Amaç XVII. yüzyıldaki Batı Rumeli Türkçesi ağzının özelliklerini belirleyebilmektir. Bu amaca yönelik olarak makalede 2 arkaik-periferik özellik üzerinde durulacaktır. Bunlar: 1. Batı Rumeli, Kuzeydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu ağızlarında sadece tek varyantlı olarak –miş (doy-miş ‘doymuş’) şeklinde kullanılan geçmiş zaman eki. 2. Yine bu periferik ağızlarda iki ünlü arasında veya ünlüden sonra hâlâ Eski Türkçedeki gibi patlayıcı olarak yaşayan /G/ damak ünsüzü.

Keywords

Batı Rumeli Türkçesi, Tarihî Ağızlar, Arkaik Unsurlar, Periferik Ağızlar

Read: 1,188

Download: 383