COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ (CBS) VE ANALİTİK HİYERARŞİ SİSTEMİ (AHS) KULLANILARAK GELİBOLU YARIMADASI’NDA DEPREM DUYARLILIK ANALİZİ
THE EARTHQUAKE SENSITIVITY ANALYSIS OF GALLIPOLI PENINSULA USING GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEMS (GIS) AND ANALYTIC HIERARCHY PROCESS (AHP)

Author : Halid PEKTEZEL
Number of pages : 179-201

Abstract

Deprem, can ve mal kayıplarına neden olan ve önceden tahmin edilemeyen doğal afetlerden birisidir. Türkiye topraklarının yaklaşık yarısı ve Türkiye nüfusunun % 44’ü 1. Derece deprem bölgesinde yer almaktadır. Yanlış arazi kullanımı ve yer seçimi, sıradan bir doğa olayı olan depremlerin afetle sonuçlanmasına neden olmaktadır. Günümüzde depremle ilgili yapılan çalışmaların kalitesi ve kapsamı artmaktadır. Son yıllarda depremle ilgili çalışmalar özellikle Coğrafi Bilgi Sistemlerine (CBS) dayalı olarak yapılmaktadır. Bu araştırmada CBS ve AHS yöntemleri kullanılarak Gelibolu Yarımadası’nda deprem duyarlılık analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bunun için önce sahanın genel deprem riski açıklanmıştır. Daha sonra deprem duyarlılığını etkileyen faktörler; litoloji, fay hatlarına mesafe, en büyük yer ivmesi, hidrojeoloji, yerşekilleri, eğim ve akarsulara uzaklık olarak belirlenmiş ve bunların sahadaki deprem risk ve duyarlılığına etkileri açıklanmıştır. Deprem duyarlılığını etkileyen faktörler, depremle ilgili yapılan çalışmaların ve verilerin sistematik bir şekilde tasnif edilmesiyle tespit edilmiştir. Faktör haritalarının oluşturulmasında çeşitli kaynaklardan elde edilen farklı veri tiplerinden yararlanılmıştır. Çalışmadaki faktör haritalarının üretilmesinde ve görüntü analizlerinde CBS yazılımlarından ArcGIS / ArcMap 10.2 paket programından faydalanılmıştır. Bu çalışma sonucunda Gelibolu Yarımadası’nın % 82,2 (774,0 km²)’sinde deprem duyarlılığının yüksek olduğu görülmüştür. Buna göre yarımada deprem açısından yerleşmeye kısmen uygundur. Gelibolu Yarımadası, 2023 yılında bitecek olan Çanakkale Boğaz Köprüsü’nün etkisiyle sosyo-ekonomik bakımdan bir cazibe merkezi haline geleceği düşünülmektedir. Yakın gelecekte nüfusunda ve sosyo-ekonomik yapısında önemli değişiklikler olacağı düşünülen Gelibolu Yarımadası’nda deprem zararlarının azaltılması için yerleşime açılacak alanlarda ve yeni yapılacak yapılarda bu çalışma sonuçları dikkate alınmalıdır. Olası bir depremde can ve mal kayıplarının en aza indirilebilmesi için imara açılacak bölgeler, öncelikle hafif ve orta deprem duyarlılığına sahip zeminlerin yerleşmeye elverişli kısımlarından seçilmelidir. Nitekim Marmara bölgesi için yapılmış deprem çalışmalarında bu duruma özellikle vurgu yapılmıştır. Bunun için daha planlı ve programlı uygulama çalışmaları yapılması gerektiği düşünülmektedir. Deprem duyarlılığı yüksek olan sahalarda mevcut bulunan yerleşmeler için de gerekli tedbirler alınmalıdır. Risk altında bulu

Keywords

Deprem, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS), Deprem Duyarlılık Analizi, Gelibolu Yarımadası

Read: 1,185

Download: 408