BÜYÜLÜ GERÇEKÇİLİK VE NAZLI ERAY’IN ANLATILARINDA BATIL İNANÇLARIN KURGUSAL İŞLEVİ
MAGICAL REALISM AND THE FICTIONAL FUNCTION OF SUPERSTITION IN NAZLI ERAY’S NARRATIVES

Author : Nihayet ARSLAN
Number of pages : 115-125

Abstract

Bu çalışmanın amacı fal, büyü, medyumluk gibi batıl inançlar olarak adlandırılan folklorik malzemenin, sıra dışı kurgulamalarıyla tanınan Nazlı Eray’ın eserlerinde kullanılış nedenlerini, biçimlerini ve sonuçlarını incelemektir. Batıl inançlar, mantığa aykırı gerçekdışı bir alana ait olduğundan fantastik ve büyülü gerçekçi anlatıların sıklıkla kullandığı bir malzeme olarak dikkati çeker. Özellikle Latin Amerika tipi büyülü gerçekçilikte batıl inançlar ve hurafeler önemli yer tutar. Kendi anlatım tarzını büyülü gerçekçi olarak tanımlayan Nazlı Eray’da, batıl inançlar bu metinlerdekinden farklı biçimde kullanılır. Bu yazıda, önce büyülü gerçekçilik hakkında bilgi verilerek Nazlı Eray’ın anlatılarının büyülü gerçekçi metinlerle bağlantısı belirtilmeye çalışılmıştır. Daha sonra, Latin Amerika büyülü gerçekçiliğinde batıl inançların ontolojik değerinden farklı olarak bu motiflerin Nazlı Eray’ın anlatılarında kurgusal işlevi olduğu ileri sürülmüştür. Eray’ın kurmacalarında batıl inanç motiflerinin birinci işlevinin doğal olanla doğaüstü arasında geçişi sağlamak olduğu örneklerle açıklanmıştır. Bu geçişler sayesinde farklı çevrelerin ve sınıfların söylemleri aynı düzlemlerde bir araya getirilerek toplumsal hiyerarşi kırıldığından, bu motiflerin ikinci bir işlevsellik kazandığı belirtilmiştir. Bu noktada, batıl inançların bu anlatılardaki işlevsel değerlerini tartışmada Bakhtin’in roman kuramının karnavallaşma, kronotop gibi temel kavramlarından yararlanılmıştır. Eray, anlatılarında zaman-uzam düzleminde ve kişiler bazında çeşitlilik ve farklılıkları yan yana getirerek karnavalesk ortamlar yaratır. Karnavallaşmanın oluşmasında ise, diğer başka araçlar yanında, batıl inanç nesnelerinin kronotopik araç hâline getirilmesi rol oynar. Bu da, Nazlı Eray’ın anlatılarında, mimetik (gerçekçi) metinlerdeki kronotoplara bağlı kalmama özgürlüğünü ortaya koyar.

Keywords

Fantastik, Büyülü Gerçekçilik

Read: 1,277

Download: 419