YENİDEN ÇEVİRİLERİN KAYNAK METNE DÖNÜŞÜ: FAHRENHEİT 451’İN FARKLI ÇEVİRİLERİ
THE RETURN OF RETRANSLATIONS TO THE TARGET TEXT: DIFFERENT TRANSLATIONS OF FAHRENHEIT 451

Author : Seda TAŞ
Number of pages : 387-398

Abstract

Öz: Yeniden çeviriler, ilk defa görünür hale geldikleri 1990’lı yıllardan beri bir ilgi odağı olmakta ve çeşitli boyutları ile irdelenmektedir. Yeniden çeviri olgusunun kavramsal çerçevesi, bir kaynak metnin ilk çevirisi ve sonraki çevirilerinin neden farklılaştığı sorunsalı üzerine fikir yürüten Antoine Berman (1990), Paul Bensimon (1990) ve onları takip eden Yves Gambier (1994) tarafından oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu çerçeveye göre, yeniden çeviriler adım adım ilerleyen bir döngünün sonucunda ortaya çıkarlar; çünkü ilk çevirilerde erek okurlarca daha fazla okunabilme amacıyla yabancılığı ve kültürel mesafeyi azaltma gibi çeviri stratejilerinin benimsenir. İlk çevirilerde böylelikle, tamamlanmamışlık veya eksiklikler meydana gelir. Her yeniden çeviri, kaynak metne daha yakın bir erek metin oluşturarak kaynak metne dönüşü gerçekleştirir. Bu makalede amaç, yeniden çevirilerin bu yöndeki savlarının ve kaynak metne dönme eğiliminin geçerliliğini sorgulamaktır. Çeviri incelemesi için Ray Bradbury’nin Fahrenheit 451 (1953) adlı distopik metni ve dilimizde farkı yıllarda ve değişik çevirmenler tarafından çevrilmiş iki erek metni ele alınacaktır. Metin seçiminde, birçok metinle bağlantı kuran ve erek kültür için yabancı olarak nitelendirilebilecek çeşitli yan-metinsel ve metinlerarası ögeleri yoğun biçimde barındıran bir eser tercih edilmesi önemlidir. Bu doğrultuda, makalede kaynak metin ile erek metinlerin karşılaştırılması yapılacaktır. Fransız kuramcı Gérard Genette’in (1997) yan-metinsellik ve metinlerarasılık ayrımından yararlanılarak yeniden çevirilerin kaynak metne doğru giden bir yol izleyip izlemediği tespit edilmeye çalışılacaktır. Çalışma yeniden çeviri olgusunu betimlemeye yardımcı olacak ve bu yönde araştırmalar için ufuk açıcı olacaktır.

Keywords

Yeniden Çeviri, Kaynak Metne Dönüş, Yan-Metinsellik, Metinlerarasılık

Read: 797

Download: 242