KLASİK USUL ESERLERİNE GÖRE MEZHEBİN KURUCU İMAMLIĞININ ANLAMI
THE MEANING OF THE FOUNDER OF MADHAB LEADER IN THE CLASSICAL USUL WRITINGS

Author : Osman BAYDER
Number of pages : 463-471

Abstract

Hicri ikinci yüzyılın ortalarından itibaren fıkıh alanında birçok sistematik düşünce okulu (mezhep) kurulmuş ve bunlar yaklaşık iki yüzyıl içerisinde tüm Müslümanların benimsediği yapılar haline dönüşmüştür. Şüphesiz ki mezheplerin belirli imamların adlarıyla anılması basit bir isimlendirmeden ibaret değildir. Son dönemlerde bazı İslam hukuk araştırmacıları mezhebe ismini veren imamların bir mezhep kurmadıklarını, hatta bunların kendi dönemlerindeki mezhep kurmayan diğer fakihlerden bir farkının olmadığını dile getirse de klasik dönem usûl eserlerine bakıldığında mezhep imamlarının kendilerinden önceki ve sonraki diğer fakihlerden farklı faaliyetler icra ettikleri ve bu sayede kurucu imam olarak ön plana çıktıklarının belirtildiği görülmektedir. Cüveynî’yle beraber ele alınan bu husus daha ziyade sahabenin mezhebinin taklit edilip edilemeyeceği konusu ekseninde ele alınmakta ve kurucu imamların mezheplerinin birçok açıdan sahabî imamların mezhebinden farklı olduğu ve bu açıdan sahabî imamların değil, mezhep imamlarının tesis ettiği mezhebe bağlanılması gerektiği dile getirilmektedir. Bu çalışmada klasik usûl eserleri esas alınarak kurucu imamların faaliyetleri ele alınacaktır. Usûl eserlerinde bu konuyla ilgili dile getirilenler dikkate alındığında kurucu imamlarının üç farklı faaliyetinin ön plana çıktığı görülmektedir. Bu faaliyetlerin birincisi ve en önemlisi mezhebin kurucu imamların kendilerine kadar gelen geleneği okuyup eleyerek buradan bir içtihat usûlü tesis etmeleri, ikincisi geliştirmiş oldukları içtihat usûlüne dayanarak fıkhın bütün alanlarına ilişkin hükümler elde etmeleri, üçüncüsü ise çözüm buldukları meseleleri kayda geçirmeleri yani fıkhı tedvin etmeleridir.

Keywords

Kurucu İmam, Mezhep, Ebu Hanife, İçtihat Usûlü, Fıkıh

Read: 666

Download: 224