KÜLTÜREL MİRASIN AKTARIMINDA MÜZİK DERS KİTAPLARI
THE ROLE OF MUSIC TEXTBOOKS IN CONVEYING THE CULTURAL HERITAGE

Author : Ömer Can SATIR
Number of pages : 241-256

Abstract

Bu çalışmanın amacı, ilköğretim müzik ders kitaplarında yer alan Geleneksel Türk Müziği (GTM) kaynaklı eserleri makam, usûl ve tür bakımından inceleyerek, müziğe dair kültürel mirasın aktarımında bu kitapların ne derece rol oynadığını belirlemektedir. Araştırmanın veri setini ve örneklemini Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu’nca eğitim aracı olarak kabul edilmiş ilköğretimin tüm sınıf düzeyinde öğretmen kılavuz ve öğrenci çalışma kitaplarında yer alan makamsal nitelikte bestelenmiş-yaratılmış şarkı ve anonim türküler oluşturmaktadır. Buna göre, ilköğretim müzik ders kitaplarında yer alan GTM kaynaklı eserlerin nicel dağılımlarında belirgin bir dengesizlik ortaya çıkarken, makamsal açıdan tüm bir ilköğretim sürecinin Segâh, Hüseyni, Uşşak, Nihavend, Rast, Mâhur, Gerdâniye, Hicaz ve Acem Kürdi makamlarından oluştuğu belirlenmiştir. Burada Uşşak-Hüseyni ailesinin açık ara farkla öne çıkması, makamsal çeşitliliğin yoksunluğunu kanıtlarken, Türk müziğinde sıklıkla kullanılan Kürdi, Karcığar, Hüzzam, Kürdili Hicazkâr, Nikriz ve Sabâ gibi makamlara hiç yer verilmemesi önemli bir bulgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca günümüzdeki müzik eğitimi sisteminin mikrotonal seslerle eğitim yapmaya imkân tanımaması tüm bir müfredattaki Türk müziği teorisinin işitsel etkiye sahip bir makam anlayışından ziyade dizi mantığı içinde yeniden inşasını zorunlu kılmıştır. GTM kaynaklı eserler zaman organizasyonu açısından değerlendirildiğinde, usûl yerine ölçü kavramının esas olarak alındığı tespit edilmiştir. Tür bağlamında değerlendirildiğinde ise, elde edilen veriler türkülerin Türk müziği kaynaklı repertuvarın ve makamsal nitelikli çocuk şarkılarının oldukça önünde olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak GTM kaynaklı eserlerde sistematik bir Türk müziği anlayışına gidilmeli, makamsal ezgi yapıları zengin eserlere ağırlık verilmelidir. Tek tip bir ses organizasyonu yerine makam çeşitliliğini arttıran eserlere yer verilmeli ve mevcut oranlar eşit bir dağılım göstermelidir. Ritmik yapıda öne çıkan ölçü anlayışı yerine usûl kavramını belleklere kazıyan eserler öğrencilerle buluşturulmalıdır.

Keywords

Geleneksel Müzikler, Kültürel Miras, Müzik Ders Kitapları

Read: 1,153

Download: 397