FERİDÜDDİN ATTAR’IN MANTIKU’T-TAYR MESNEVİSİNDE METİNLERARASILIK
THE INTERTEXTUALITY IN FERIDUDDIN ATTAR'S MANTIKU’T-TAYR MASNAVI

Author : Fatma Nur GÜLEN
Number of pages : 515-531

Abstract

İlmî araştırmaların temeli, analiz ve senteze dayanmaktadır. Tüm analiz ve sentezler bağımsız olmadığı gibi edebî metinler de tek başına ve bağımsız değillerdir. Her metin kendi döneminde veya daha önceki dönemlerde yazılmış metinlerle biçim, lafız, içerik, tür ve anlatım özellikleri bakımından yakınlık ve benzerlik ilişkisi içinde bulunur. Her edebî metin, belirli bir kültürden doğar. Bu durum her metnin kültür ortaklığı yönünden başka metinleri de içine alabildiğini ifade etmektedir. Buradan metinlerarası ilişkiler kavramı doğar. Metinlerarasılık kavramı, her metnin kendinden önce yazılmış diğer metinlerde var olduğunun tanımıdır. Bu kavram, metinlerin iç içe geçtiklerini ve hiçbir eserin kendi başına bağımsız olmadığını açıklar. Bu yöntem edebiyatın tarihi kadar eski bir araştırma metodudur. Feridüddin Attar, Mantıku’t-Tayr mesnevîsini yazmış ve bu alanda bir gelenek başlatmıştır. Bu eserden sonra kahramanı kuşlar olan pek çok mesnevî kaleme alınmıştır. Bu çalışmada öncelikle metinlerarasılık kavramı tanımlanıp, kavramın edebiyata etkisi incelenmiş ve metinlerarasılık metodunda kullanılan yöntemler üzerinde durulmuştur. Feridüddin Attar’ın Mantıku’t-Tayr mesnevîsi metinlerarasılık açısından incelenmiştir. Bu çalışma ile mesnevinin daha önce yazılmış eserler ile kıyaslaması yapılmış, eserlerin ortak ve farklı yönleri, eserler arasındaki mana, içerik ve lafız alıntıları, mesnevînin ne kadar genişletildiği analiz edilmiştir. Ayrıca mesnevîdeki bilgilerin dökümü çıkarılarak eserin tasavvuf, mitoloji, tarih ve sosyoloji açısından panoraması ortaya konulmuştur.

Keywords

Metinlerarasılık, Mesnevî, Alegori, Mantıku’t-Tayr, Feridüddin Attar

Read: 690

Download: 237