TİYATRO TOPLUMBİLİMİ BAĞLAMINDA TARIK BUĞRA’NIN AYAKTA DURMAK İSTİYORUM ADLI OYUNU
WITH THE ASPECTS OF THEATRE SOCIOLOGY TARIK BUĞRA’S WORK NAMED AYAKTA DURMAK İSTİYORUM

Author : Fethi DEMİR
Number of pages : 147-160

Abstract

Tiyatro toplumbilimi, tiyatronun toplumsal köklerinin derin ve tarihî olması sebebiyle gelişen bir bilim alanıdır. Tiyatro eserini; yazıldığı dönemin politik, kültürel, sosyal, ekonomik ve psikolojik atmosferi, eserin içeriği ve biçimi ile toplumsal yapı arasındaki ilişki, yazarın biyografisi, okurun/izleyicinin oyuna ilgisi, sahnelenme koşulları ve mekânları bağlamında irdeler. İlk örneklerini Tanzimat döneminde veren Modern Türk Tiyatrosu da o döneminden günümüze uzanan tarihi boyunca toplumbilimle sıkı bir ilişki içeresinde olmuştur. Tiyatroyu, çoğu zaman toplumu eğitmek, dönüştürmek için bir araç olarak gören sanatçılar/edebiyatçılar bilinçli ya da bilinçsiz bir biçimde tiyatro toplumbilimin kriterlerini göz önünde bulundurarak eser üretmişlerdir. Bu edebiyatçılar arasında dikkat çeken yazarlardan biri de Tarık Buğra’dır. Buğra, Modern Türk Tiyatrosunun kendine özgü tarihsel dinamikleri nedeniyle yeterince gelişmemiş sağ-muhafazakâr tiyatro sahasında eserler vermiştir. Özellikle Türkiye’nin sağ-sol çatışması bağlamında bölündüğü 1960’lı yıllarda yayımladığı oyunlarıyla büyük ilgi görmüş, kimi çevrelerce sert bir biçimde eleştirilirken kimi çevrelerce ise övülmüştür. Bu bağlamda Ayakta Durmak İstiyorum adlı oyunu; yazarın üslubu, içeriği ve biçimi, okurun/izleyicinin ilgisi ve dönemin genel atmosferini yansıtması bakımından tiyatro toplumbilimi için önemli doneler içerir. Çünkü toplumcu-gerçekçi edebiyatın egemen olduğu bir dönemde, sağcı muhafazakâr bir bakış açısıyla kaleme alınan bir eser üreten Buğra, Macaristan’da 1956 yılında, Sovyetler Birliği’ne karşı halkın geliştirdiği ulusal kurtuluş mücadelesini çoğu zaman tarihî gerçeklere bağlı kalarak anlatırken aynı zamanda Türkiye’nin iç kamuoyuna yönelik mesajlar verir.

Keywords

Tiyatro Toplumbilim, Sağ-Muhafazakâr Tiyatro, Tarık Buğra, Ayakta Durmak İstiyorum

Read: 1,215

Download: 442