RİSK ALMA DAVRANIŞLARININ KARİYER UYUM YETENEKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ VE BU DEĞİŞKENLE İLİŞKİSİ: YÜKSEKÖĞRETİMDE KİŞİSEL DEĞİŞKENLER AÇISINDAN BİR BAKIŞ
THE EFFECT OF RISK TAKING BEHAVIORS ON THE CAREER ADAPT-ABILITIES AND ITS RELATION WITH THIS VARIABLE: AN OBSERVATION IN TERMS OF PERSONAL VARIABLES IN HIGHER EDUCATION

Author : Esma ülkü KAYA
Number of pages : 289-312

Abstract

Bu çalışmanın amacı risk alma davranışlarının kariyer uyum yetenekleri üzerindeki etkisini ve bu değişken ile ilişkisini incelemektir. Ayrıca çalışmada hem risk alma davranışlarının hem de kariyer uyum yeteneklerinin kişisel değişkenlere (öğretim şekli, yaş, cinsiyet, sınıf, ailenin gelir düzeyi ve genel not ortalaması) göre farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemini bir kamu üniversitesinin iktisadi ve idari bilimler fakültesinin işletme bölümü öğrencileri oluşturmuştur. 2015/2016 bahar dönemi itibariyle bölümde 794 kayıtlı öğrenci olup, çalışmaya gönüllü olarak toplam 413 öğrenci katılmıştır. Ancak geri toplanan anketlerin 380’i geçerli kabul edilmiş ve istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Katılımcılar, kişisel bilgiler ve 30 kalemden oluşan DOSPERT risk alma ölçeği (Blais&Weber,2006) ile 24 kalemden oluşan kariyer uyum yetenekleri ölçeğinin (Savickas&Porfeli,2012) yer aldığı anket formunu doldurmuşlardır. Kariyer uyum yetenekleri ölçeğindeki değişkenlerin faktör analizleri sonrasında; kontrol, merak, hazırlanma odaklı geleceğe ilgi, güven ve kaygı odaklı geleceğe ilgi olarak adlandırılan beş faktör elde edilmiştir. Aynı şekilde DOSPERT risk alma ölçeğindeki değişkenlerin faktör analizi sonrası; eğlence kaynaklı risk, kısa vadeli finansal/başkaları odaklı etik risk, uzun vadeli finansal risk, güvenlik riski, hile odaklı etik/sağlık riski ve son olarak da kariyer odaklı sosyal risk şeklinde adlandırılan altı faktör elde edilmiştir. Regresyon analizleri sonucunda, kısa vadeli finansal/başkaları odaklı etik risk faktörünün, kontrol ile kaygı odaklı geleceğe ilgi faktörleri üzerinde düşük düzeyde etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca eğlence kaynaklı risk, hile odaklı etik/sağlık riski ile kariyer odaklı sosyal risk faktörlerinin, merak faktörü üzerinde düşük düzeylerde etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Korelasyon sonuçlarına göre, kontrol faktörü, kısa vadeli finansal/başkaları odaklı etik risk faktörü ile yüksek olmayan negatif yönlü bir korelasyon göstermiştir. Merak faktörünün ise, hile odaklı etik/sağlık riski faktörü ve eğlence kaynaklı risk faktörü ile pozitif ve düşük; kariyer odaklı sosyal risk faktörü ile de negatif ve düşük düzeyde ilişki gösterdiği tespit edilmiştir. İlave olarak güven faktörünün, güvenlik riski faktörü ve hile odaklı etik/sağlık riski faktörüyle düşük ve negatif yönlü ilişki gösterdiği belirlenmiştir. Kaygı odaklı geleceğe ilgi faktörü ise, kısa vadeli finansal/başkaları odaklı etik risk faktörü ile düşük ve negatif yönde ilişki göstermiştir. Anova analiz sonuçlarında kariyer uyum yetenekleri ile DOSPERT risk alma faktörlerinin, cinsiyet ve genel not ortalamasına göre en yüksek; öğretim şekline göre ise orta düzeyde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Gelir ve sınıf değişkenlerine göre ise sadece DOSPERT risk alma faktörlerinin farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ancak her iki ölçek faktörlerinin yaş değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir.

Keywords

Risk Alma, Kariyer Uyum Yetenekleri, Cinsiyet, Genel Not Ortalaması ve Yaş

Read: 712

Download: 236