TÜRK MAKAM MÜZİĞİ’NDE GÜNCEL “MEŞK” UYGULAMALARI: İTÜ TMDK ÇALGI BÖLÜMÜ ÖRNEĞİ
CURRENT MEŞK PRACTICES IN TURKISH MAKAM MUSIC: ITU TMDK PERFORMANCE DEPARTMENT EXAMPLE

Author : Atilla Coşkun TOKSOY
Number of pages : 181-194

Abstract

Müzik eğitimini sözlü aktarım geleneğine bağlı olarak sürdüren kültürler sıklıkla informal eğitim tanımlamaları içinde incelenmiştir. Ancak etnomüzikolojik çalışmalar pek çok coğrafyada müzik yazısı kaynaklı müzik eğitimi ile işitsel aktarıma dayalı müzik eğitiminin birlikte yer aldığını bununla beraber, informal müzik eğitimi olarak değerlendirilebilecek bazı örneklerin de kültürel bağlam içinde oldukça karışık ve sistemli yapılar halinde ilerlediğini göstermiştir. Merriam’da karışıklığın çoğu zaman batılı görüşe ait eğitim ve öğretim kavramlarından kaynaklandığını ve yerleşik kurumların yokluğunun eğitimin gerçekleşmediği ya da var olmadığı anlamına gelemeyeceğini vurgular. Bu görüş doğrultusunda sosyalizasyon sürecinin bir parçası olan müzik öğrenimi aile içerisinde veya usta-çırak ilişkisine bağlı olarak yürütülebilmektedir. Bu noktadaki en basit ve yaygın öğrenim biçimi ise taklide dayalıdır. Meşk, Türk Makam Müziği’nin yazılı belgeler yolu yerine geçmişten bugüne uzanan “ortak bir hafıza” yoluyla usta-çırak ilişkisi içinde aktarıldığı temel olarak taklide dayalı bir eğitim sistemidir. Türk Makam Müziği meşk zincirleri yoluyla yaklaşık beş yüz yıl boyunca nesilden nesile intikal etmiştir. Batılılaşma hareketlerinin de etkisiyle müziğin yazıya geçirilmesi ve basılı malzemeler yoluyla yayılması ise 19. Yüzyılın ortalarından itibaren yaygınlaşmaya başlamıştır. 1976 yılında kurulan İ.T.Ü. Türk Musikisi Devlet Konservatuarı’nın kurulması ile beraber Türk Makam Müziği akademik eğitiminde Arel-Ezgi-Uzdilek sistemi kullanılmaya başlanmış ve yaygınlaşarak yurt çapında kabul görmüştür. Müzik yazısı bu sistemin temel bileşenlerinden biridir. Bir diğer taraftan özellikle makamsal ifade söz konusu olduğunda, hafızadan öğrenme ve çalmanın eğitimdeki yeri günümüzün usta icracılarınca sıkılıkla vurgulanmaktadır . Bugün Türk Makam Müziği eğitim kurumlarının evrenini Türk Musikisi Devlet Konservatuarları oluşturmaktadır. Bu araştırmada ise bu evrenin örneklemi olarak Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Çalgı Eğitim Bölümü alınmıştır. Araştırmanın temel amacı güncel Türk Makam Müziği Çalgı Eğitimi’nde “meşk” kavramının eğitimci ve öğrenciler tarafından nasıl algılandığını ve pratiklerini saptamaya çalışmaktır. Araştırma saha çalışmaları grubuna girmektedir. Araştırma verileri gözlem ve naratif görüşme yöntemleri kullanılarak toplanmış ve verilerin içerik analizi yapılmaya çalışılmıştır

Keywords

Türk Makam Müziği, Meşk, Çalgı Eğitimi, İnformal Müzik Eğitimi; Sözlü Gelenekte Çalgı Öğretimi

Read: 1,280

Download: 462