ERMENİ SEYYAH ANTRANİK’İN SEYAHATNAMESİ BAĞLAMINDA 19. YÜZYILDA DERSİM’DE ERMENİ-KIZILBAŞ İLİŞKİLERİ
ARMENIAN – KIZILBASH RELATIONS IN DERSIM IN THE 19th CENTURY WITHIN THE CONTEXT OF ARMENIAN TRAVELLER ANTRANIK’S TRAVEL BOOK

Author : Kasım ERTAŞ -- Fevzi RENÇBER
Number of pages : 225-232

Abstract

Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetimi altında 16. yüzyılda Çemişgezek, 19. yüzyılda Dersim ve 20. yüzyılda da Tunceli olarak isimlendirilen bölge, yüzyıllar boyunca hakkında kimsenin çok fazla bilgi sahibi olamadığı bakir bir coğrafya olmuştur. Osmanlı döneminde bölgede ciddi bir devlet teşkilatı kurulamamış, dolayısıyla bölge yüzyıllar boyunca herhangi bir devletin yönetimine girmeden bağımsız olarak yaşamıştır. Bölgenin dağlık oluşu ve merkezi bir otoritenin bulunmayışı Dersim’i yabancılar için güvenlikli olmayan bir bölge kılmıştır. Bu sebeple bölge Batılı seyyahlar tarafından neredeyse hiç ziyaret edilmemiştir. Hem devlet teşkilatının bölgede zayıf olması hem de seyyahların bölgeyi ziyaret etmemeleri bölge hakkında bilgi edinmeyi oldukça zorlaştırmıştır. Bu sebeple 19. yüzyılda Dersim’i ziyaret eden ve bölge hakkında önemli bilgiler sunan Ermeni Seyyah Antranik’in çalışması bölge ile ilgili büyük bir bilgi boşluğunu doldurmaktadır. Bu çalışmada Antranik’in seyahatnamesi ekseninde Dersim’deki Ermeniler ile Kızılbaşların sosyal, kültürel ve dini münasebetleri genel hatlarıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca günümüzde sıkça tartışılan Dersimli Kızılbaşların aslen Ermeni oldukları iddiası da seyyahın verdiği bilgiler çerçevesinde ele alınarak bir fikir ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Keywords

Ermeniler, Kızılbaşlar, Dersim, Antranik, Osmanlı

Read: 1,242

Download: 414