MÜZİKAL ALGI VE DEŞİFREDE GESTALT YAKLAŞIMI
GESTALT APPROACH ON MUSICAL PERCEPTION AND MUSICAL SIGHT-READING

Author : Erdem Çağlar -- Fatih AKBULUT
Number of pages : 25-36

Abstract

Bu makalede, bilişsel psikolojik yaklaşımlardan gestalt yaklaşımının müzik alanındaki işleyişi ele alınmış; konu ile ilgili verilerin toplanmasında kaynak taraması yapılarak betimsel araştırma yöntemi uygulanmıştır.Algısal bütünlük temeline dayalı bu yaklaşımın başlıca prensiplerinin müzikal sentaks (söz dizimi) ile doğrudan bağlantıları ortaya çıkarılmaya ve deşifre becerisindeki yapılandırma alanlarıyla ilişkilendirilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda çeşitli kaynaklar incelenip değerlendirilmiş, örnekler sunulmuştur. İncelenen örnekler neticesinde şekil-zemin, yakınlık, benzerlik, ortak yön, sadelik, gruplama ve tamamlama ilkelerinin müzik alanında da etkin olarak yer aldığı, bu bağlamda notasyon üzerinde okuyucunun bilişsel algılamasına yönelik düzenlemelerin var olduğu anlaşılmaktadır. Gestalt yaklaşımının şekil-zemin prensibi ile tema, eşlik ve ritmik yapı arasındaki ilişki; gruplama prensibi ile melodik, armonik ya da ritmik grupların algılanması anlaşılmaktadır. Yakınlık, benzerlik, tamamlama, ortak yön ve sadelik prensipleri ise eserlerin dönemsel veya yapısal özelliklerinin çözümlenmesinde etkin olarak rol oynamaktadır. Bütün bu prensipler, icracının deşifre (müzikal ilk okuma) aşamasında çözümleme yaparak yorumladığı eserin algılanmasında büyük bir önem taşımaktadır. Taranan çeşitli kaynaklarda da bu doğrultuda düşünceler olduğu görülmektedir. Gestalt yaklaşımı ve temel prensiplerini müzik ile ilişkilendirmenin, müzikal algımızı, müziği oluşturan taslağı, bu taslak içerisinde yer alan metrik ve tonal ögelerin oluşturduğu ritmik, melodik ve armonik yapıları ve aralarındaki anlam ilişkisini görme yönünde geliştireceği düşünülmektedir. Bu tümel yaklaşım genel anlamda müzikal ilk okumada ögelerin değil, anlamlandırılmış yapıların süreçlendirilmesi anlayışını kazandırmaktadır.

Keywords

Gestalt, Deşifre, Metrik Öge, Tonal Öge, Yapılandırma, Müzikal Sentaks

Read: 1,492

Download: 535