NEZİHE MERİÇ’İN YANDIRMA ADLI ESERİNDEKİ DEYİMLERİN YAPI VE KAVRAM ÖZELLİKLERİ
THE STRUCTURE AND CONSEPT CHARACTERISTICS OF THE IDIOMS IN NEZIHE MERIC’S YANDIRMA

Author : Ahmet Turan SİNAN -- Semra CİNTOSUN
Number of pages : 151-169

Abstract

Türk Edebiyatının önemli kadın yazarlarından olan Nezihe Meriç Yandırma adlı öykü kitabı ile 1998 Sedat Simavi edebiyat ödülünü almıştır. Makalenin konusu Türkçeyi iyi kullanan kadın yazarlarımızdan olan Meriç’in Yandırma adlı eserindeki deyimleri saptayıp yapı ve kavram alanlarına göre sınıflandırmaktır. Deyimler bir dilin söz varlığı içinde atasözleri, ikilemeler, ilişki sözleri gibi kalıp ifadelerdir. Deyimlerin oluşumunda en az iki kelime aranır. Deyimi oluşturan kelimelerin çok farklı dil bilgisi unsuru biçiminde oluşması mümkündür. İsim ve sıfat tamlamaları gibi. Deyimi meydana getiren kelimelerden en az biri zamanla asıl anlamının dışına taşarak yan anlam kazanıp kalıplaşır. Böylece yeni bir anlamsal yapı ortaya çıkmış olur. Deyimler bir ulusun yazılı tarihinden önce farklı toplum katmanları tarafından kullanıla kullanıla estetik bir hal almışlardır. Toplumun ortak dil anlayışı burada da karşımıza çıkar. Birçok kültür unsurunu, inancı, geleneği deyimlerde bulmak mümkündür. Araştırmacılar tarafından bir dilin ileri ögeleri olarak kabul edilen deyimler sanatlı anlatımlardır. Onlarda hem Türk halk şiirinin duraklarını, hem de estetik ritmini ses tekrarlarında bulmak mümkündür. Bazı deyimlerde asıl anlamı unutulmuş, arkaik kelimelere de rastlanır. Bazı kelimeler de şekilce değişikliğe uğrayabilir. Deyimler konuşma esnasında da yazıda da vazgeçilmez dil unsurlarıdır. Birçok kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu yeni bir anlamdır. Bir kavram alanıdır. Düşüncenin oluşması ve iletilip aktarılmasında işlevsel bir yönü bulunur. Bu bağlamda adı geçen eserdeki metinler taranarak deyimler saptanmış yapı ve kavram alanı bakımından incelenmiştir.

Keywords

Öykü, Deyim, Kavram, Yapı, Anlam

Read: 1,299

Download: 402