2 DÜNYA SAVAŞI ARASINDA MİSYONER ÇALIŞMALARI, TİCARİ FAALİYETLER VE KOMÜNİZMİN ÜÇGENİ İÇINDEKİ TÜRK-AMERİKAN İLİŞKİLERİ
TURKISH-AMERICAN RELATIONS WITHIN THE TRIANGLE OF MISSIONARY WORK, COMMERCIAL ACTIVITIES, AND COMMUNISM IN INTERWAR PERIOD

Author : Hakan GÜNGÖR
Number of pages : 533-546

Abstract

Türk-Amerikan ilişkileri benzer demokratik ideoloji üzerinde gelişti. Demokrasi Amerika Birleşik Devletleri’ni ve Türkiye'yi 1920'lerin başında sonra birbirine yakınlaştırırken, Türk Hükümeti’nin ABD'de ‘İlk Kırmızı Korku veya Kızıl Korku’ olarak tabir edilen Komünizme karşı tutumu, Amerikalılara Türkiye'nin güvenilir bir müttefik olduğuna dair güvence verdi. Atatürk Hükümeti’nin, Saltanatı ve Halifeliği kaldırması ve cumhuriyet rejimini benimseyerek Türk Ulus’unun demokratik yönünü belirlemiş olması ABD’de olumlu karşılanmasına rağmen, 1920-1938 yılları arasında ABD yetkililerinin Türk Hükümeti'nin komünizme karşı tutumunu yakından izlediği ve Beyaz Saray'a bildirdiği ABD arşiv belgelerinden anlaşılmaktadır. Türkiye’nin komünizm rejimini benimsememesi ve komünist faaliyetlerini yurt içinde kontrol altında tutması, ABD-Türkiye arasındaki dostane ilişkilerinin zemini oluşturan faktörlerden biridir. Bu ikili ilişki İkinci Dünya Savaşı ve Soğuk Savaş sırasında zirveye ulaşmasına rağmen, 1974 Kıbrıs Barış Harekatı, 2003 Irak ve Bağdat işgali gibi dönemlerde bu çift taraflı dostane ilişki durağan ara dönemler yaşamıştır. Tarihçilerin, erken ABD-Türk ilişkileri hakkındaki çalışmaları genellikle misyonerlik faaliyetleri ve bir dereceye kadar ekonomik ve mali ilişkiler etrafında yoğunlaşırken, ABD arşiv dosyalarına ve belgelerine göre, Washington’un Türkiye’deki komünist faaliyetleri izlediği ve Türk hükümetiyle olan bu dostça ilişkide Türkiye’nin komünizme karşı tutumu küçümsenmesi mümkün değildir. Dolayısı ile bu çalışma 1920-1938 Türkiye-ABD ilişkilerine misyonerlik, ticari ve komünizm üçgeninde bakmaktadır.

Keywords

ABD-Türkiye İlişkileri, Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri, Komünizm, Demokrasi

Read: 810

Download: 246