NINIAN SMART’A GÖRE DÜNYA DİNLERİNİN BOYUTLARI: THE WORLD’S RELIGIONS ADLI ESER EKSENİNDE BİR İNCELEME
DIMENSIONS OF WORLD RELIGIONS ACCORDING TO NINIAN SMART: A STUDY IN THE AXIS OF WORK NAMED THE WORLD’S RELIGIONS

Author : Şevket ÖZCAN
Number of pages : 207-228

Abstract

Ninian Smart, eserlerinde fenomenolojik yaklaşımı hâkim kılarak, dini/dinleri/dindarı anlamada değer yargısız bir noktaya ulaşmayı hedefleyen bir din bilimcisidir. Bu doğrultuda onun kullandığı yöntemlerin başında yedi boyutlu din modeli gelir. Onun ikili tarzda isimlendirdiği bu model; pratik- ritüel, tecrübi- duygusal, hikayesel- mitolojik, doktrinel- felsefi, ahlaki- yasal, sosyal- organizasyonel ve materyal- sanatsal boyutlardan oluşur. Yedi boyutlu din modelindeki her bir boyut geniş bir alana sahip olmakla beraber diğer boyutlarla da ilişkilidir. O bütün dinleri bu model aracılığıyla incelemenin mümkün olduğunu ve bütün dinlerde bu boyutların mevcudiyetinin tespit edilebileceğini savunur. Ancak bütün dinlerin söz konusu yedi boyutun her birine sahip olduğundan hareketle, her dinde faklı boyutların daha fazla vurgulandığına dikkat çeker. Smart’ın bu model bağlamında en son ve en kapsamlı çalışmalarından biri olma özelliği taşıyan The World’s Religions adlı eseri ön plana çıkar. O bu eserde, yedi boyutlu din modeli bağlamında, geçmişten günümüze dünyada tezahür etmiş pek çok dini geleneğin bütüncül bir resmini, fenomenolojik tarzda ortaya koymayı amaçlar. Bu doğrultuda, özellikle büyük dünya dinleri olarak nitelendirdiği Hinduizm, Budizm, Yahudilik ve Hıristiyanlık dinleriyle ilgili önemli analizler ortaya koyar. Bu makalede, Smart’ın The World’s Religions adlı eseri bağlamında söz konusu dinlerle ilgili boyutsal analizlerinin genel özellikleri incelenmektedir. Bu şekilde Smart’ın yedi boyutlu din modelini tanıtarak, bu yöntemin kullanımına yönelik araştırmacılara/okurlara bir bakış açısı sunulması hedeflenmektedir.

Keywords

Ninian Smart, Dünya Dinleri, Fenomenoloji, Yedi Boyut, Değer Yargısızlık.

Read: 1,190

Download: 437