ALACA HAVZASINDA UYGULANAN RUSLE EROZYON MODELİNDE, C FAKTÖRÜNÜN (ARAZİ ÖRTÜSÜ /ARAZİ KULLANIMI) ZAMANSAL DEĞİŞİMİ ve TOPRAK KAYBINA ETKİSİ
TEMPORAL CHANGE OF C FACTOR (LAND USE / LAND COVER) USED IN RUSLE EROSION MODEL APPLIED ALACA BASIN AND ITS EFFECT ON SOIL LOSS

Author : Ali İMAMOĞLU -- Muhammed BAHADIR - Orhan DENGİZ
Number of pages : 321-336

Abstract

Doğal özellikler ve insan etkileri nedeniyle ülkemizde verimli toprakların kaybına neden olan toprak erozyon tehlikesinin boyutları oldukça yüksektir. Ayrıca, erozyon, taşınan sedimentle birlikte rezervuarı doldurarak su yapılarının planlanan kullanılabilir ömrünün kısalmasına ve sonuç olarak ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Bundan dolayı, su toplama havzalarında toprak ve su sürdürülebilirliği ve planlaması için erozyon tehlikesinin bilinmesi açısından toprak erozyonun şiddetine yönelik çalışmaların yapılması önem arz etmektedir. Erozyon birçok faktörün bir arada değerlendirildiği bir süreçtir. Bu faktörlerden bir tanesi arazi kullanımı ve arazi örtüsüdür ki birçok modeller içerisinde yer almaktadır. Çalışma alanı İç Anadolu Bölgesi’nin Orta Kızılırmak Bölümü’nün kuzey kısmında bulunmaktadır. Çalışma sahasının toplam alanı 1656,4 km2’dir. Araştırma sahası 825 m ile 1726 m arasında değişen yükselti değerlerine sahiptir. Bu çalışmanın amacı, iki farklı zamana ait arazi kullanımı ve arazi örtü haritası kullanılarak, Alaca havzasına ait C faktörü değerlerini belirlemek ve RUSLE erozyon modeli kullanarak erozyon miktarının hesaplanması ve haritalarını oluşturulmasıdır. İlk C faktörü haritası Tarım, Orman ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından 1987 yılında üretilen il arazi varlığı raporu dikkate alınarak oluşturulmuştur. İkinci C faktör haritası ise, Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından 2012 yılında Corine arazi kullanımı arazi örtüsü sınıfları kullanılarak oluşturulmuştur. Her iki harita ile elde edilen C faktör sonuçları karşılaştırıldığında farklı sonuçların olduğu özellikle orman alanlarında belirgin olarak görülmüştür. Ayrıca her iki C faktörü değerleri RUSLE modeli içerisinde kullanılarak havzanın toprak erozyonu hesaplanmış ve karşılaştırılmıştır. İl arazi varlığı raporu kullanılması sonucu elde edilen C haritasının daha düşük erozyon değerleri gösterdiği görülürken, Corine yöntemine göre oluşturulan C faktörü ile elde edilen RUSLE erozyon haritasına baktığımızda ise şiddetli ve çok şiddetli erozyon sahalarının oranının çok daha yüksek olduğu görülmüştür. Her iki sonuç haritasında da mera arazilerinde erozyon duyarlılığının yüksek olduğu belirlenmiştir. Yine her iki haritada ortak olarak eğimli arazilerin erozyon miktarlarının diğer sahalara göre daha yüksek olduğudur. Tarım topraklarında her iki sonuç haritasına göre değerlerin çok fazla değişmediği gözlemlenmiştir.

Keywords

Erozyon, Arazi Kullanımı, Arazi Örtüsü, Alaca Havzası, RUSLE

Read: 771

Download: 238