+li EKİ ÜZERİNE
ON THE SUFFİX OF +li

Author : Ferdi GÜZEL
Number of pages : 135-144

Abstract

Eski Türkçede pekiştirme edatı olarak yer alan la edatı Türkçenin hemen hemen her döneminde ve her lehçesinde karşımıza çıkmaktadır. Bu edat tarihî lehçelerde pekiştirici bir unsur olarak zaman isimlerine, yer isimlerine, sayı isimlerine ve sıfatlara eklenmiş aynı zamanda çekimli fiillerden sonra gelerek pekiştirici bir unsur olarak kullanılmıştır. Başlangıçta tek şekilli bir edat iken birlikte kullanıldıkları kelimelerin tesiri ile kalın ve ince şekilleri de ortaya çıkmış, bütün yazı dillerinde daha çok bir ek gibi kullanılmıştır. Bu edatın farklı dönemlerde ve lehçelerde yeni işlevler kazandığı da görülmektedir. Edatın Türkiye Türkçesi ağızlarında kazandığı yeni işlevlerden biri de seslenme işlevidir. Edatın bu işlevi sadece Türkiye Türkçesi ağızlarında tespit edilmiştir. Bu edat Türkiye Türkçesi ağızlarında hem la/ le/ lay/ ley/ lo vb. şekillerde bir seslenme edatı olarak görülmekte, hem de özellikle anne, baba, abla gibi yakın akrabalık adlarına +li biçiminde eklenerek sevgi ve seslenme işlevi taşımaktadır. Seslenme edatı olarak kullanılması Türkiye Türkçesi ağızlarında özellikle konuşma dilinde yaygın bir şekilde görülür. Bu edatının seslenme işlevi kazanmış biçimleri ile oğlan kelimesinden bozulmuş olan lan vb. seslenme edatları ses ve işlev benzerliği yüzünden birbirine karışmıştır. Edatın ekleşmiş biçimi olan sevgi ve seslenme eki +li ve varyantlarının kullanımı ise nadirdir. Unutulmaya yüz tutmuş olan +li eki sadece birkaç ilde karşımıza çıkmaktadır.

Keywords

la, +li, Edat, Ek-Edat, Türkiye Türkçesi Ağızları

Read: 1,286

Download: 472