RAZİ’NİN HİDAYET VE DALALETLE İLGİLİ AYETLERİ YORUMLAMASI VE BU HUSUSTA MUTEZİLEYLE GİRİŞTİĞİ TARTIŞMA (TEFSİR-İ KEBİR BAĞLAMINDA)
RAZI’S INTERPRETATION OF VERSES ABOUT THE TRUE PATH AND ABERRATION AND HIS DISCUSSION WITH DISSENTERS ON THIS ISSUE (WITHIN THE CONTEXT OF THE INTERPRETATION OF LEDGER)

Author : Enver BAYRAM
Number of pages : 187-206

Abstract

Allah ile insan münasebetinin bir boyutunu da hidayet ve dalaletle ilgili mesele oluşturur. Kur’an, “Şüphesiz biz ona (doğru) yolu gösterdik. İster şükredici olsun ister nankör” (İnsan: 76/3) ayetinde de ifade ettiği gibi doğru yolu insana göstermiştir. Kur’an’ın insandan istediği şey, cüz’i iradesini kullanarak dalaletten sıyrılıp hidayete ermesidir. Böylece hidayete eren insan hem dalaletten kendini kurtaracak hem de Allah ile münasebetini sağlam bir temele oturtacaktır. Hidayet ve dalaletle ilgili mesele itikadî bir konudur. Bu hususta geçmişten günümüze kadar itikadî mezhepler arasında büyük tartışmalar süregelmiştir. Müfessir Razi’nin de dahil olduğu Ehl-i Sünnet, Mutezile ve Cebriye insan iradesini farklı noktalarda konumlandırmalarından dolayı bu hususta değişik yorumlar ortaya çıkmıştır. Bu durum kendini söz konusu ayetlerin tefsirinde de kendini göstermiştir. Razi, kendi düşüncesi çerçevesinde söz konusu ayetleri tefsir etmiş ve aynı zamanda Cebriye ve Mu’tezile’ye eleştiriler yöneltmiştir. Bunun yanında görüşlerini doğrulamak için Ehl-i Sünnet alimlerinden nakillerde bulunmuş, aklî olarak onların düşüncelerini çürütmeye çalışmıştır. Bu makalede Razi’nin kaleme aldığı Tefsir-i Kebir adlı tefsiri bağlamında hidayet ve dalaletle alakalı ayetleri Razi’nin nasıl değerlendirdiği ele alınacaktır. Bu bağlamda hidayet ve dalaletle ilgili ayetlerin Allah’a nispet edilip edilemeyeceği araştırılacaktır. Yine irade meselesi ve kulun fiilinin yaratıcısının kim olduğu Tefsir-i Kebir bağlamında ele alınıp incelenecektir. Razi’nin bu hususta Mu’tezile’ye yapmış olduğu itiraz da delilleriyle ortaya konulacaktır.

Keywords

Razi, Kur’an, Hidayet, Dalalet, Mutezile

Read: 1,200

Download: 410