YENİDEN TEKST ORGANİZASYON MODELLERİ ÜZERİNE
ONCE MORE ON TEXT ORGANIZATION MODELS

Author : Ozan Deniz YALÇINKAYA -- Huseyinaga RZAYEV
Number of pages : 403-413

Abstract

Bilgi ilerlemesinin “temelleri” ile ilgilenen bu çalışma, F. Danes’in “belirli-önceden-belirsiz” farklı işlevsel stillerinden tematik ilerleme türüne ek bir kaynak olarak “belirsiz-önce/belirli olmadan” modelinin uygulanabilirliğini inceler. Tartışmamız, “belirli-önce-belirsiz” bilgi ilerleme modelinin doğrusal bir ilişki olarak (“theme” ve “rheme” arasında), dilin farklı işlevsel kullanım biçimlerinde metinlerin organizasyonu için yeterli bir durum olmadığını öne sürmektedir. Buna ek olarak, bilgi “yapısı” iletişime amaç yönünden daha fazla bağlıdır ve bu nedenle, bir metnin uygun bir şekilde hedef odaklı olması için “belirli-önce-belirsiz” modelinin tüm kullanımlarının etkin metinler üretmediklerini, bu da dolayısıyla bizim tezimizin temelini oluşturur: “belirsiz-önce/belirli olmayan” modeli bağımsız bir zorunluluktur, yan ürün değildir ya da “belirli-önce-belirsiz” bilgi ilerlemesi modeline bir alternatiftir, zira tekst parçaları arasındaki işlevsel terimler arasındaki ilişkileri daha iyi yansıtır ve bir ilişkinin geçiş noktasını tanımlayarak ilgili ögelerin daha kapsamlı bir boyutunu “düzenler”. Bu makalede, “g-b-n” bilgi işleme tipinin merkezi kavramsal özellikleri incelenmiştir ve “n-b/w-g” modelinin mantıksal olarak açıklaması ve potansiyeli bu modelin değişen iletişim ihtiyaçlarına olan yeterliliğinin yanı sıra çeşitli işlevsel stillerde uygulanması ve deneysel olarak test edilmesiyle açıklanmaktadır. Farklı model türleri göz önüne alındığında, verilen bu model iletişimdeki sözdizimsel, anlamsal ve pragmatik unsurları da içine alarak iletişimin daha başarılı olmasına yöneliktir. Karşılaştırma temelli iki modelin bulguları ele alınırken sorunun perspektifine de dikkat çekilmektedir.

Keywords

Theme/Rheme, “Belirli-Önce-Belirsiz” Modeli, Eski/Yeni Bilgi, “Söylem Motivasyonlu” Bilgi, “Belirsiz-Önce/Belirli Olmadan” Modeli

Read: 812

Download: 254