HÂLİD-İ BAĞDÂDÎ’NİN BİNGÖL VE HAKKÂRİ ÇEVRESİNDE YETİŞTİRDİĞİ ÖNEMLİ ŞAHSİYETLER
THE IMPORTANT PERSONAS RAISED BY KHÂLID-I BAGHDÂDÎ IN BINGOL AND HAKKÂRI

Author : Esma SAYIN
Number of pages : 541-548

Abstract

Irak'ın Süleymaniye şehrine bağlı Karadağ kasabasında doğan Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî Hazretleri (ö. 1242/1827) Nakşibendi tarikatının 'Hâlidiyye' kolunun kurucusudur. O, Hindistan'ın Delhi şehrine giderek Müceddidiyye koluna mensup Abdullah Dehlevî'nin (ö. 1240/1824) hizmetinde bulunmuş ve bir yıl gibi kısa bir zamanda Nakşibendiyye, Kâdiriye, Sühreverdiyye, Kübreviyye ve Çeştiyye tarikatlarından icazet alarak geri dönmüştür. Bu makalede amaç, Hâlidîliğin özellikle Bingöl, Hakkâri ve çevresindeki etkisini tespit etmek olacaktır. Mesela Hakkâri çevresinde yaşayan Seyyid Tâhâ Hazretleri, Nakşibendiyye tarikatının Hâlid-i Bağdâdî’ye (öl. 1942) nispet edilen en önemli kaynaklarından birisi olarak kabul edilir. Bu bağlamda Seyyid Tâhâ-yı Hakkâri’ye ulaşan dört önemli silsile bulunur. İlki, Tâhâ el-Harîri ve Seyyid Tâhâ vasıtasıyla Hâlid-i Bağdâdî’ye ulaşan Esad Erbili’dir. (öl. 1931) İstanbul’da faaliyet gösteren önemli Halidî şeyhlerindendir. Mahmut Sami Ramazanoğlu (öl. 1984) Bolulu Muhammet Muhyiddin Efendi (öl. 1976) Yahyalılı Mustafa Hulusi Dinç, bu zatın halifeleridir. İkincisi, Alvarlı Muhammet Lütfi’dir. (öl. 1956) Bitlisli Muhammet Küfrevî’nin halifesidir. Silsile-i pir-i Küfrevî, Seyyid Tâhâ yoluyla Hâlid-i Bağdâdî’ye ulaşır. Üçüncüsü, Abdülhakim Arvasî silsilesi olup, Seyyid Fehim ve Seyyid Tâhâ-yı Hakkâri vasıtasıyla Hâlid-i Bağdâdi’ye ulaşır. Dördüncüsü, Haznevî silsilesi olup, Ahmet Haznevî (öl. 1949) Ziyaeddîn Fethullah Velknisî, Abdurrahman et-Taği, Sıbğatullah Arvasî ve Seyyid Tâhâ vasıtasıyla Hâlid-i Bağdâdî’ye ulaşır. Halifesi Abdülhakim Hüseynî’nin oğlu, Muhammed Raşit Erol (öl. 1993) döneminde bu silsile Türkiye çapında yaygınlık kazanmıştır. Aynı zamanda Seyyid Tâhâ-yı Hakkâri’nin, hocası Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî ile iletişiminin ve manevî rabıtalarının son derece güçlü olduğunu görmekteyiz. Seyyid Tâhâ, hocasıyla manevî bağını koparmamıştır. Buna karşılık Hâlid-i Bâğdâdi ise ona ikaz, irşat ve mektuplarıyla hep yol göstermiştir.

Keywords

Hâlid-i Bağdâdî, Hâlidiyye, Nakşibendiyye, Rabıta, Seyyid Tâhâ

Read: 817

Download: 264