İBN HALDÛN’DA SİYASÎ OTORİTE VE MEŞRUİYET PROBLEMİ
POLITICAL AUTHORITY AND LEGITIMACY PROBLEM IN IBN KHALDUN

Author : Bilgehan Bengü TORTUK -- Nejdet DURAK
Number of pages : 283-298

Abstract

İbn Haldûn ünlü bir tarihçi, sosyolog, filozof ve sosyolojinin kurucusudur. Bu çalışma İbn Haldûn’un görüşleri bağlamında siyasî otorite ve meşruiyet ilişkisini konu edinmektedir. Bu bağlamda siyasî otorite kavramıyla yakından ilgili olan umran, asabiye, mülk, hilafet vb. kavramlar incelenmektedir. Siyaset bir yönüyle ‘en iyi’nin araştırılmasıdır. Olan ile olması gereken arasındaki karşıtlıklar bir açıdan üzerinde siyaset felsefesinin inşa edildiği etik bir paradigmayı belirlemektedir. Bu açıdan siyasetin meşruiyet arayışı etik bir temellendirmeyi, siyaset etik ilişkisini de öncelemektedir. Bu olgu, siyasal iktidar ve siyasetin meşruiyeti problemi devletin dinamik bir süreç içerisinde bulunduğu her aşamada dinamik bir sürekliliği ve sorunsalı kendi içerisinde barındırmaktadır. Meşruiyet, bireyin ve yöneticilerin otoritenin haklılığına duydukları inançtır. Siyasetin meşruiyeti farklı süreçler içerisinde, yaşanan değişimler karşısında değişmeyen ölçütlerin, meşruiyet zemininin neliğine yönelik bir arayışın ifadesidir. Meşruiyet, siyasi itaati alışkanlıklara dayalı bir rutin olmaktan çıkarıp, normatif bir gerekçeye dayandıran ilkenin adıdır. İbn Haldûn, siyasi otoriteyi üç kısımda inceler ve meşruiyetlerini tartışır. Bunlardan birincisi temelinde üstünlük kurma ve zor kullanma içeren “tabii mülk”tür. İkincisini ise dünyevî menfaatlere ulaşma, zararları ise uzaklaştırma konularında toplumun aklî düşüncenin gereğine göre yönetilmesini içeren “siyasi mülk” oluşturmaktadır. Sonuncusu ise dünya ve âhiret faydasına yönelik devletin dînî düşüncenin gereğine göre idare edilmesi olan “hilâfet”tir. İbn Haldûn, İslâm filozoflarının siyasi otorite görüşlerini eleştiri konusu yapmaktadır.

Keywords

İbn Haldûn, Siyasî Otorite, Meşruiyet, İktidar, Devlet

Read: 708

Download: 229