TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZLARINDA ÇOKLUK EKLERİ
MULTIPLE ATTACHMENTS IN TURKEY TURKISH DIALECTS

Author : Nadir İLHAN
Number of pages : 155-168

Abstract

Yazı dilimizde olduğu gibi Türkiye Türkçesi ağızlarında da çokluk ekler ve kelimelerle ifade edilmektedir. İsimlerin çokluğu yapılırken Türkçenin yaygın ve temel çokluk eki +lar +ler ve onun fonetik varyantları kullanılmaktadır. +lAr ekinden başka genel Türkçede çokluk kavramı ifadesinde kullanılan ekler olarak +DAş, +gil, +k, +lº, +lºk, +mAn, -ºş, -k, -ºz, -sºnºz, -ºn/-ºnºz, -lAr, +mºz, -nºz, +lArI vb. gibi ekler sayılabilir. Bir kısmı Türkiye Türkçesi ağızlarında da kullanılan bu eklerden bazıları isimlere gelerek eklendiği ismin çokluğunu oluştururken bir kısmı eklendiği kelimeyle ilgili olanların çokluğunu göstermektedir. Bazı ekler de fiillere gelerek ya fiilden yeni fiil türetir ya da fiillerin çekimlenmesi sırasında fiilin bildirdiği eylemi yapan şahısların çokluğunu göstermek üzere kullanılırlar. Ağızlar üzerine yapılan yüksek lisans ve doktora çalışmalarında, yayınlanan bazı ağız çalışmalarında ±lAr çokluk ekinin çeşitli ses olaylarına bağlı olarak +lar +ler yanında –la, -le; -la, -le, –na, -ne, -dar, -der, -nar, -ner, -na?, -ne?, -la?, -le? vb. gibi pek çok varyantının kullanıldığı tespit edilebilmektedir. Ahmet Günşen, -gil ekinin fonetik değişimlere uğramış şekilleri olarak kabul ettiği -mºn (-ıyn ~iyn, -ıyl, -ıylı ~-ıylın) ekleri de Türkiye Türkçesi ağızlarında çokluk göreviyle kullanılmaktadır. +gil ekinin, fonetik değişimlere uğramış şekilleri olarak –in, -ìni, -ıynı şekillerine de çeşitli çalışmalarda yer verilmektedir.

Keywords

Türkiye Türkçesi, Ağız, Çokluk Ekleri

Read: 1,361

Download: 595