“VİŞNE BAHÇESİ” ÇEVİRİLERİNİN RUS DİLBİLGİSEL ÇEVİRİ KURAMLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
A COMPARATIVE DESCRIPTIVE STUDY ON THE TRANSLATIONS OF ALEKSANDR GRIBOYEDOV’S PLAY “WOE FROM WIT” IN CULTURAL, SOCIAL AND LINGUISTIC TERMS

Author : Gamze ÖKSÜZ
Number of pages : 71-81

Abstract

Rusya’da bir bilim dalı olarak çeviri kuramlarının ortaya çıkması ve bu süreçte edebi çeviri olgusunun ilk kez bilimsel bir temele oturtulmaya başlanması 1920’li yıllara dayanır. Bu dönemden sonra günümüze değin çok farklı görüş ve yaklaşımlar çeviri dünyasında kendisine yer edinmiştir. Rusya’da biçimci yaklaşımla başlayan çeviribilim çalışmaları 1950’li yıllarda Ya. İ. Retsker ve daha sonra A.V. Fedorov ile önemli mesafeler kat eder. Her iki bilim adamının gerçekçi çeviri yaklaşımına karşı olarak ortaya koydukları çeviri kuramları, dilbilgisel temelli yaklaşımlardır ve onlardan sonra da Rusya’da çeviri kuramları bu doğrultuda yol almıştır. Özellikle edebi çeviri üzerinde yoğunlaşan söz konusu bilim adamları, diller arasındaki yapısal ve işlevsel uyum/uyumsuzluklar üzerinde durmuşlardır. Yüzyıllardır önemini yitirmeyen bir edebi tür olan tiyatro metinlerinin çevirisine dilbilgisel açıdan yaklaşmak, söz konusu metinlerin zenginliğini daha da açık bir biçimde ortaya koymaya olanak sağlayan bir yöntemdir. Zira okunmak ve sahnelenmek üzere kaleme alınan bu eserler, diyaloglar üzerine kurulmuş, iletişim ve duygu aktarımı kaygısının ön planda olduğu edebi türlerdir. Bu bildiride Türkçemize defalarca çevrilen ve tiyatrolarda sürekli sahnelenen, gerçekçi tiyatronun en önemli isimlerinden Anton Çehov’un “Vişne Bahçesi” adlı oyununun Rusçadan Türkçeye yapılan iki çevirisi ele alınacak ve Rus dilbilgisel çeviribilim kuramları çerçevesinde incelenecektir. Çalışmada, “Vişne Bahçesi” oyununun çeviri metinlerinde kaynak ve erek diller arasındaki yapısal ve işlevsel farklılıkların nasıl çözümlendiği ve ayrıca kültürel gerçekler ile deyimlerin çevirisinde ne gibi stratejiler tercih edildiği irdelenecektir.

Keywords

Çeviribilim, Vişne Bahçesi, Kültür Aktarımı, Dilbilgisel Yaklaşım, Çehov

Read: 1,180

Download: 432