TÜRKİYE’DE YERALTI EDEBİYATININ AVANGART ESERİ: MEHMET RAUF’TAN BİR ZAMBAĞIN HİKÂYESİ
THE AVANGARDE WORK OF UNDERGROUND LITERATURE IN TURKEY: BİR ZAMBAĞIN HİKÂYESİ (THE TALE OF A LIBY) BY MEHMET RAUF

Author : Fethi DEMİR
Number of pages : 109-121

Abstract

Türkiye’de Yeraltı edebiyatının popülerleşmesi, yaygın bir tür ya da alan olarak tartışılması, 1980 sonrası döneme rastlar. Fakat tıpkı diğer ulusların edebiyatlarında olduğu gibi kanonun dışında kalan ya da bırakılan edebi ürünlerin varlığı, Türkçedeki ilk edebi üretimlere kadar uzanır. Modern anlamda ilk örnekler ise Tanzimat sonrası dönemde özellikle II. Meşrutiyet’in ilanından sonra görülür. Türkiye’de, Yeraltı edebiyatına giden yolun ilk taşlarını döşeyen eserlerin temel özelliği, Doğulu ve muhafazakâr bir dokuya sahip Türkiye toplumunun yadırgatıcı bulduğu, açıkça konuşulmasını istemediği konulara el atmasıdır. Örneğin II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Batı edebiyatlarından adapte edilen erotik hikâyeler bu anlamda cesur bir girişimdir. Bu girişimler arasında dikkati çeken yazarların başında ise Mehmet Rauf gelmektedir. Nitekim Servet-i Fünun döneminin Halit Ziya’dan sonraki en meşhur ve prestijli romancısı olan Mehmet Rauf, kendi edebî kariyerinde bir kırılma noktası yaratacak, toplum içerisindeki saygınlığını sarsacak, işini kaybetmesine hatta yargılanıp hapis yatmasına neden olacak Bir Zambağın Hikâyesi adlı novella tarzı hikâyesiyle Yeraltı edebiyatının Türkiye’deki ilk örneğini verir. Oscar Wilde’ın Violette’in Aşk Destanı adlı romanının adaptasyonu olan eserde, cinselliğin ve şehvetin toplumsal dayatmalara ve ahlak kurallarına göre değil, doğanın ve fizyolojinin ihtiyaçlarına ve arzularına göre yaşanması gerektiği ana fikri bağlamında, bir erkek ve iki kadın arasında kurulan eş cinsellik, erotizm ve şehvet içerikli bir hikâye anlatılır. Bir adaptasyon olsa da Türkiye ile Batı dünyası arasındaki medeniyet, tarih, kültür ve zihniyet farkları, Bir Zambağın Hikâyesi’ni kimi noktalardan Violette’in Aşk Destanı’ndan ayrıştırır. Bir başka ifadeyle geleneğe, dini ve ahlaki değerlere bağlı muhafazakâr toplum yapısını göz ardı eden Mehmet Rauf, “Türk usulü” bir Yeraltı anlatısı üretir. Sadece belirli dar bir çevrenin dikkatini çeken eser; el altında okunan, belirli çevrelerde popülerlik kazanan, kimi entelektüel ve eleştirmenler tarafından eş cinselliği, şehveti ve erotizmi oldukça cesur biçimde işleyen avangart bir Yeraltı anlatısı olarak kabul edilir.

Keywords

Yeraltı Edebiyatı, Türkiye’de Yeraltı Edebiyatı, Mehmet Rauf, Oscar Wilde, Bir Zambağın Hikâyesi, Violette’in Aşk Destanı

Read: 1,413

Download: 464