FAHREDDİN RAZÎ’NİN ALLAH’IN HABERÎ SIFATLARINA GETİRDİĞİ YORUMLAR
FAHREDDİN RAZI’S COMMENTS ON THE INFORMING ATTRIBUTES OF ALLAH

Author : Abdullah ARCA
Number of pages : 245-267

Abstract

Allah Teâla Kur’an-ı Kerim’in bazı ayetlerinde mahlûkatın özelliklerini taşıyan bir takım ifadeleri kendisi için kullanmıştır. Hz. Peygamber de bazı hadislerinde aynı ifadelerle Allah’ı tavsif etmiştir. Kur’an ve hadislerde kullanılan bu türden ifadelerin yanlış anlaşılması bazı kelam ekollerinde Allah hakkında yanlış tasavvurların oluşmasına zemin hazırlamıştır. Müşebbihe, Mücessime ve onlar gibi düşünenler ayet ve hadislerde geçen bu ifadeleri zahirî manalarıyla anlayıp Allah Teâla’yı mahlûkata benzetmişlerdir. Buna karşılık Cehmiyye, Mutezile ve Ehl-i Sünnet âlimlerinin büyük çoğunluğu yaratılmışlık özelliği taşıyan sıfatları Allah’tan nefy etmişler, Kur’an ve hadislerde geçen bu ifadelerin Allah’ın şanına yaraşır bir şekilde tev’il edilmesi gerektiğini vurgulamışlardır. Bu makalenin amacı muteahhirin döneminin en önemli kelamcılarından biri olan Fahreddin Razî’nin haberî sıfatlar hakkındaki düşüncesini, bu sıfatların doğru anlaşılması için kullandığı yöntemi ve yaptığı yorumları ortaya çıkarmaktır. Razî, bir taraftan teşbih ve tecsim düşüncesine sahip olan Haşeviyye ve Kerramiyye gibi mezheplerin Allah’ın haberî sıfatlar hakkındaki yanlış inanışlarını eleştirip onlara karşı çıkarken diğer taraftan tenzih inancına uygun olan Allah tasavvurunun zihinlere yerleşmesi için Kur’an ve hadislerde geçen yaratılmışlık özelliği taşıyan bu ifadelere yeni anlamların verilmesi gerektiğini savunmuştur. Razî, bu ayet ve hadislerde geçen her bir haberî sıfatın zahir manasıyla kullanılmasının imkânsızlığını aklî ve mantıkî delillerle ve yaptığı te’villerle ortaya koymuş, Müslümanların zihinlerinde Allah inancının doğru bir şekilde yerleşmesine katkıda bulunmuştur.

Keywords

Fahreddin Razî, Haberî Sıfatlar, Teşbih, Tecsim, Tevil

Read: 738

Download: 232