SELÇUKLULARDAN OSMANLILARA TRABZON
TREBIZOND FROM THE SELJUKS TO THE OTTOMANS

Author : İbrahim TELLİOĞLU
Number of pages : 367-398

Abstract

Trabzon XI. yüzyılın ortalarından itibaren Türklere ev sahipliği yapan bir şehirdir. Tuğrul Bey’in 1054 seferi sırasında Selçuklu akıncılarının şehrin güneyinde bulunduğu Ermeni kaynaklarında yazar. İmparatorun kızı olması sebebiyle başka kimsenin ulaşamadığı bilgi ve belgelere sahip olan Anna Komnena, Malazgirt Savaşından sonra şehrin Türklerin eline düştüğüne yazar. Böylece şehrin Türkler tarafından ilk ez 1071’de fethedildiğini söylemek mümkündür. Ancak Gabras ailesi kısa süre sonra kenti tekrar geri alacak ve bölgede hâkimiyet kuracaktır. Gabras ailesinin idaresindeyken Trabzon’un durumu hakkında çok fazla bilgi edinmek mümkün değildir. Ancak 1204’te Komnenoslar şehre hâkim olduktan sonra tarihçiler Trabzon ve çevresine büyük ilgi göstermeye başlar. Daha önce Romalıların bir eyaletinin merkezi olan Trabzon şimdi Karadeniz sahil şeridinde kurulan bir devletin başkenti olmuştur. Haliyle bölgeyle teması olan her devlet ve topluluk Trabzon’daki gelişmeleri yakından takip etmeye başlamıştır. Trabzon XI-XV. yüzyıllar arasında Karadeniz bölgesinin önemli bir ticaret merkezi olmuştur. İran’ın dışa açılan kapısı olmasının yanı sıra Cenevizlilerin Karadeniz havzasındaki ticari faaliyetlerinin ortaya çıkmasıyla birlikte Trabzon’un ticari cazibesi artmıştır. Ancak Malazgirt Savaşı’nın ardından güneyden ve batıdan Türk beylik ve devletleriyle çevrelenince siyasi etkinliği sınırlanmıştır. XIV. yüzyıldan itibaren Türk akınlarına maruz kalan şehir Komnenos hükümdarlarının Türk beyleri ile akrabalık bağı kurmasından sonra bu baskıdan kurtulmuştur. Ancak Osmanlıların Anadolu’daki siyasi birliği sağlama hususundaki kararlılığı Trabzon’daki Komnenos hükümdarlığının da sonunu getirecektir.

Keywords

Trabzon, Türkler, Komnenoslar, Bizans İmparatorluğu, Gürcüler, Cenevizliler

Read: 818

Download: 272