KLÂSİK TÜRK ŞİİRİNDE HZ. PEYGAMBER’E HİTAPLAR: NAZÎM YAHYÂ DİVANI ÖRNEĞİ
ADDRESS FORMS FOR PROPHET MUHAMMAD IN CLASSICAL TURKISH LITERATURE: THE CASE OF NAZIM YAHYA’S DIVAN

Author : Muhammet KUZUBAŞ
Number of pages : 127-139

Abstract

Hitaplar, hemen hemen manzum veya mensur her edebî türde karşımıza çıkmaktadır. Şiir dilinin önemli unsurlarından olan hitaplar, içerdiği manalar itibarıyla hitap edilene karşı hissedileni ve bakış açısını ortaya koyması bakımından önemlidir. Hitapları oluşturan kelime ve kelime grupları sayesinde şairin hitap edilenle ilgili tasavvur ve anlayışlarını belirleme imkânı doğmaktadır. Hitaplarda yer alan teşbihler, mukayeseler, göstergeler, sembolik anlatımlar şiirin anlam dünyasına ayrı bir renk katar. Hitaplar aynı zamanda hitap edilene verilen kıymet ve ehemmiyetin göstergesi sayılmakla birlikte, hitap edenle hitap edilen arasındaki konumu ve dereceyi de gösterir. Edebiyat tarihimizde Orhun Kitabeleri, Kutadgu Bilig, Dede Korkut Hikâyeleri gibi eserlerde farklı varlıklara yönelik hitapları görmemiz mümkündür. Asırlar boyunca milletimizin gönlündeki müstesna yerin bir yansıması olarak Hz. Peygamber hakkında üretilen onlarca edebî türde ona yönelik hitaplar dikkat çekici mahiyettedir. Özellikle na’tlar, şiir dilinin taşıdığı etkileyici anlatım gücüyle bu konuda ayrı bir yere sahiptir. Na’tlarda yer alan hitaplar; Hz. Peygamber’in şair muhayyilesinde bıraktığı izleri anlamamıza yardımcı olmaktadır. Çalışmamızda klâsik Türk edebiyatı tarihimizde en fazla na’t kaleme alan şairlerden birisi olarak tanınan Yahyâ Nazîm’in Dîvân’ında Hz. Peygamber’e hitaplar ele alınmıştır. Tespit edilen hitaplar; Hz. Peygamber’in şahsî hususiyetleri, Allah’ın yanındaki konumu, diğer peygamberlerle ve meleklerle mukayesesi, kâinat ve diğer insanlar karşısındaki durumu gibi konularda çeşitli kelime ve kelime gruplarıyla oluşturulan hitaplar olarak sınıflandırılmıştır.

Keywords

Klâsik Türk Şiiri, Nazîm Yahya, Na’t, Hz. Peygamber

Read: 1,111

Download: 397