FATİH DÖNEMİ MERKEZÎ VE UMUMÎ KANUNNÂMELERİN DİLİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
AN EXAMINATION ON THE LANGUAGE OF CENTRAL AND GENERAL LAWS IN THE PERIOD OF FATIH

Author : Fatih ÖZEK -Neşe YAMANOĞLU
Number of pages : 113-144

Abstract

Kanunnâme, Osmanlı döneminde belirli bir konuya dair hukukî maddeleri ortaya koyan padişah hükümleridir. Osmanlı kanunnâmeleri, başta Osmanlı tarihi ve hukuk sistemi olmak üzere, Osmanlı sosyal ve siyasal hayatı açısından son derece önemli belgelerdir. Özellikle Osmanlı hukuk sisteminde Fatih dönemi ayrı bir yere sahiptir. Zira Fatih Sultan Mehmed tedvin edilmiş bir kanunnâme yayımlayan ilk Osmanlı padişahıdır. Osmanlı döneminde daha sonra yayımlanan merkezî kanunnâmeler, bazı değişikliklerle birlikte Fatih dönemi kanunnâmelerinin devamı niteliğindedir. Osmanlı kanunnâmeleri başta hukuk ve tarih olmak üzere birçok alanda çalışmaya konu olmuştur. Ancak bu kanunnâmeler dil özellikleri bakımından ya hiç incelenmemiş ya da yapılan incelemeler çok sınırlı kalmıştır. Hâlbuki her metin bir dil malzemesidir. Bu bakımdan Osmanlı Devletinde malî, hukukî ve diplomasi alanında yazılmış tüm vesikaların da bir dil malzemesi olarak ele alınıp değerlendirilmesi kuşkusuz Osmanlı Türkçesi çalışmalarına önemli katkı sağlayacaktır. Bu durum çalışmanın yapılmasında belirleyici olmuştur. Fatih dönemi kanunnâmeleri dönem ve dil hususiyetleri bakımından Eski Anadolu Türkçesinin özelliklerini taşımaktadır. Bu bakımdan Fatih dönemi kanunnâmelerini XV. yüzyıl Eski Anadolu Türkçesinin bir kaynağı olarak değerlendirmekteyiz. Fatih dönemi kanunnâmeleri XV. yüzyıl metinleridir. Bu metinler daha önce dil özellikleri bakımından incelenmemiştir. Çalışmada kanunnâmeler ilk defa fonetik, morfolojik ve söz varlığı bakımından incelenecektir. Bu yönüyle çalışmanın özgün olduğu söylenebilir.

Keywords

Eski Anadolu Türkçesi, Fatih Sultan Mehmed, Kanunnâme, Fonetik, Morfoloji, Söz Varlığı

Read: 1,597

Download: 530