SÜLEYMAN-NÂME-İ KEBÎR’DE SAYILAR VE SEMBOLİK ÖZELLİKLERİ

Author:

Number of pages: 261-273
Year-Number: 2020-Year: 13 - Number: 80

Abstract

Firdevsî, 15. yüzyılın sonu ile 16.yüzylın başında Fatih Sultan Mehmet, II. Bayezıd ve Yavuz Sultan Selim dönemlerinde tıp, tarih, astronomi, edebiyat, felsefe, geometri gibi birçok alanda çalışmalar yapmış adeta bir yazı makinesi gibi çalışarak ilim âlemine hizmet etmiş bir mütefekkirdir. Birçok alanda eser vermesine rağmen Firdevsî’nin tanınmasını sağlayan eseri Süleyman-nâme-i Kebir’dir. Süleyman Peygamber’in hayatı etrafında gelişen olayları anlattığı Süleyman-nâme-i Kebîr 81. ciltten oluşan ansiklopedik bir eserdir. Hz. Süleyman ile ilgili bütün dinî rivâyetleri, hikâyeleri bir araya toplamış ve tarihi, efsânevî ve mitolojik şahıslara ve onların maceralarına ilişkin birçok hikâyeye yer vermiştir. Ayrıca Hz. Süleyman’ın hayatı ile ilgili fıkıh, hadis, tefsir, tasavvuf ve ahlâkla ilgili konuları hendese, nücum, geometri, felsefe, tıp, botanik, zooloji, astronomi ile birleştirmiştir. Türk milleti gelenek ve inanışlarında kutsal ve koruyucu bir güç olarak kabul ettiği birtakım bitki, hayvan, gök cismi gibi nesnelerin yanı sıra sayıları da kutsiyet atfedilen unsurlar olarak görmektedir. Geleneksel kültürde sayılar üzerine kurulan inançların kaynakları hem İslâm dinine hem de Orta Asya kültürel hayatına dayanmaktadır. Bu durum Türk edebiyatına yansımış ve Türk mitolojisinde, halkın inanç ve inanışlarında, destanlarda, efsanelerde, masallarda ve hikâyelerinde sıklıkla kullanılan unsurlar olarak dikkat çekmektedir. Firdevsî’de Süleyman-nâme’de sayılardan yararlanarak eseri tekdüzelikten kurtararak eseri akıcı ve ilgi çekici hale getirmeye çalışmış ve hendese (geometri), astronomi (ilm-i nücûm), tasavvuf, mitoloji, astroloji, tılsımla ilgili bilgiler verirken sayısal değerlerin hem nicelik hem de sembolik anlamlarından yararlanmıştır.

Keywords

Abstract

Firdevsi is a phlosopher who served the world of science working like a writing machine in many fields such as medicine, history, astronomy, literature, phlosophy, geometry in the periods of Fatih Sultan Mehmet, 2. Beyazıd and Yavuz Sultan Selim, in the late 15th and early 16th centuries. Despite creating works in many fields Süleyman-name-i Kebir is the work that enabled Firdevsi to be fecognized. Süleyman-name-i Kebir in which he described the events developed around the prophet Solomon's life is an encyclopedic work consisting of 81 volumes. He gathered all the religious narrations and stories about the prophet Solomon and he included many stories of historical, legendary and mythological people and their adventures. He also combined the canon law, tradition, commentary, mysticism and moral issues about the prophet Solomon's life with hendese, geometry, phlosophy, medicine, botanic and astronomy. In addition to objects such as plants, animals and celestial bodies that the Turkish nation considers as a sacred and protective force in their traditions and beliefs, they also consider numbers as sacred elements. In traditional culture, sources of beliefs based on numbers based on Islamic religion and the culture of Central Asia. This situation is reflected in Turkish literature and it draws attention as the elements frequently used in Turkish mythology, the faith and the beliefs of the people, epics, legends, fairy tales and stories. Firdevsi tried to make the work fluent and interesting by getting rid of the work from single correction by using numbers in Süleyman-name and he used both quantitive and symbolic meanings of numerical calues while providing information about geometry (hendese), astronomy (ilm-i nücüm), mysticism, astrology and charm.

Keywords