TÜRK ÇOCUKLARININ TÜMCE İŞLEMLEME SÜREÇLERİ: GÖZ İZLEME ÇALIŞMASI
TURKISH CHILDREN’S ON-LINE SENTENCE PROCESSING: EVIDENCE FROM EYE TRACKING

Author : Burcu AYDIN
Number of pages : 213-230

Abstract

Cümleyi kavramak, hem cümleyi oluşturan herbir kelimeyi anlamlandırmayı hem de kelimeler arasındaki hiyerarşik ilişkiyi anlamlandırmaya bağlıdır. Günümüze kadar birçok bilim adamı cümlelerin kavranmasını bir çok farklı yöntem kullanarak araştırmıştır. Bu araştırmada, cümlelerin kavranması, herhangi bir dilsel gelişim bozukluğu olmayan okul çağındaki çocuklarda göz izleme yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Veriler on set cümleden oluşan, her setin dört farklı anlamsal durum içerdiği, gerçek anlam, mecazi anlam, yan anlam ve teknik anlam taşıyan cümlelerden oluşmaktadır. Herbir durumda hedef kelime, ilgi alanı belirlenmiş ve toplam 40 cümle kullanılmıştır. Bu çalışmada dört farklı anlamsal durumda bulunan Türkçe cümlelerin işlemlenmesini inceleyebilmek için göz izleme metrikslerinden ‘ilk odaklanma süresi’, ‘ toplam odaklanma süresi’, ‘toplam ziyaret süresi’ kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları toplam odaklanma süresi ve toplam ziyaret süresi değişkenlerinde dört anlam kategorisinde anlamsal fark göstermiştir. Toplam odaklanma süresi ve toplam ziyaret süresi değişkenlerinde gerçek ve yan anlam kategorileri arasında, mecazi anlam ve yan anlam kategorileri arasında anlamlı fark vardır. Bunun aksine gerçek anlam ve mecaz anlam, gerçek anlam ve teknik anlam ve mecaz anlam ve teknik anlam kategorileri arasında anlamsal bir fark bulunmamıştır. Çalışmanın sonuçları aynı sözcüğün farklı anlamları farklı şekilde işlemlenebileceğini ve farklı zorlukta olabileceğini göstermiştir. Çalışmanın sonuçları yan anlam içeren cümlelerin gerçek, terim ve mecazi anlam içeren cümlelerden daha uzun sürede işlemlendiğini göstermiştir. Çocukların gerçek anlamla yan anlam arasındaki bağı kurmada zorlandıkları düşünülmektedir. Eğitimciler çocukların bilişsel kabiliyetlerini geliştirmeli ve onlara gerçek ve yan anlam arasındaki bağı kurmalarına yardımcı olmalıdırlar. Çalışmanın sonuçları çocukların daha sık karşılaştıkları anlamları daha hızlı işlemlediklerini göstermektedir ve çalışmanın bulguları Giora’nın Graded Salience Hipotezi ile uyumludur.

Keywords

Süreçiçi Cümle İşlemleme, Yan Anlam, Göz-İzleme, Anlambilim

Read:678

Download: 220

Atıf Bulunamadı