MÜZELERDE DEPO YÖNETİMİ: KÂĞIT ESERLERİN DEPOLANMASI

Author:

Number of pages: 305-322
Year-Number: 2022-Year: 15 - Number: 89

Abstract

Müzelerin kuruluşundan bugüne temel işlevlerinin başında koruma gelmektedir. Depo alanları müzelerin en hayati bölümleridir ve koleksiyonların büyük bir bölümü depolarda yer almaktadır. Koleksiyonların sürdürülebilir yönetimi için uzman personele, dokümantasyonun eksiksiz yapılmasına, koleksiyon yönetimi politikası ve koruma politikasına, önleyici koruma çalışmalarına ve depo yönetimine ihtiyaç vardır. Bu çerçevede makalenin amacı, müzelerde kâğıt eserlerin muhafaza edildiği depo alanlarının fiziksel ve çevresel koşulları, depolama sistemleri ve yöntemleri ile ilgili bilgi vermek; müzelerin yeni depolama yaklaşımlarını paylaşmak ve bu yaklaşımların kâğıt eserler için uygulanabilirliğini tartışmaktır. Makalenin araştırma soruları; müzelerin açık depo, ortak depo veya müze dışındaki depo alanı yaklaşımlarının olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir? Yeni depolama yaklaşımları Türkiye’de Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı devlet müzelerindeki kâğıt eserler için uygulanabilir nitelikte midir? Makalenin kapsamı kâğıt eserlerin depolanmasıyla sınırlı olup, kâğıt eserlerin depolanmasına dair genel ilke ve yaklaşımlar, Türkiye’de Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı devlet müzeleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Yeni depolama yaklaşımları ise yurt dışındaki örneklerle açıklanmaktadır. Makalede literatür tarama yöntemi kullanılmış; ayrıca yurt içindeki ve yurt dışındaki müzelerin depo alanları ziyaret edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre dünyadaki müzelerin depolarındaki başlıca sorunlar; depo alanlarının doluluğu, depolama sistemlerinin yetersizliği ile dokümantasyon çalışmalarının yapılmamış ya da tamamlanmamış olmasıdır. Söz konusu bulgular, müzelerin sürdürülebilirliği açısından koleksiyonların korunduğu depo alanlarının doğru planlanma ve yönetiminin ne kadar önemli olduğuna işaret etmektedir. Bu çerçevede, taş, metal, seramik gibi inorganik malzemelere göre daha hassas olan kâğıt eserlerin depolanmasında dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Araştırma kapsamında elde edilen bulgulara göre kâğıt eserler, bu eserler için planlanan depoda ya da diğer organik malzemelerle birlikte organik eser deposunda muhafaza edilmeli; kâğıt eserin türüne, boyutuna, ağırlığına ve kondisyonuna göre depolanmalı; depo alanının fiziksel koşulları kâğıt eserlerin hassasiyeti göz önünde bulundurularak tasarlanmalı; bağıl nem ve sıcaklık değerleri ile aydınlık düzeyi kâğıdın yapısı ve bozunma sürecine göre planlanmalıdır. Sonuç olarak, yeni depolama yaklaşımlarından ortak depo alanı uygulaması, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı devlet müzelerindeki kâğıt eserlerin sürdürülebilir korunması ve yönetimi için değerlendirilebilecek niteliktedir.

Keywords

Abstract

Conservation is one of the main functions of museums since their foundation. The storage areas are the most vital parts of the museums and the majority of the collections are located in storage areas. Expert staff, complete documentation, collection management and conservation policy, preventive conservation work and storage management are required for the sustainable management of the collections. In this framework, the aim of the article is to give information about the physical and environmental conditions of the museum storage areas which protect works on paper, storage systems and methods; to share new storing approaches of museums and to discuss the feasibility of these approaches in terms of works on paper. Research questions raised in this article are: What are the upsides and downsides of open storage, shared storage or storage area outside of the museum premises? Are the new storing approaches feasible to works on paper that are housed in the state museums affiliated to the Ministry of Culture and Tourism in Turkey? The scope of the article is limited to the storing of works on paper. General principles and approaches concerning the storage of works on paper in the framework of state museums affiliated to the Ministry of Culture and Tourism in Turkey are evaluated, and new storing approaches are explained with examples from abroad. Literature review is used as a research method in the article. Additionally, museum storage areas are visited both in Turkey and abroad. According to the findings, the main problems about museum storage areas in the world are; occupancy of storage areas, inadequate storage systems and unaccomplished or incomplete documentation. The aforementioned findings indicate how important it is to plan and manage the storage areas where collections are preserved for the sustainability of museums. In this context, there are some points to be taken into consideration when storing works on paper that are more delicate than inorganic materials such as stone, metal and ceramic. Moreover, works on paper should be stored vertically or horizontally on shelves, in drawers, boxes or by hanging or rolling according to their types, dimensions, weights and conditions. The physical conditions of the storage area should be designed considering the delicacy of the works; relative humidity and temperature values as well as light level should also be planned according to the structure and degradation process of the paper. Consequently, shared storage area among new storing approaches can be considered as sustainable conservation and management of works on paper which are housed in the state museums that are affiliated to the Ministry of Culture and Tourism.

Keywords