Summary


8 HAZİRAN 1936 TARİHLİ MECLİS ZABIT TUTANAĞINDA 3008 SAYILI İLK İŞ KANUNU: LİBERALİZMİN TASFİYESİ VE DEVLETÇİLİĞİN İKAMESİ
Bu çalışmanın amacı 8 Haziran 1936 tarihinde kabul edilen ve 15 Haziran 1936 tarihinde resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 3008 sayılı İş Kanunu’nu meclis zabıt tutanaklarındaki tematik vurgulardan hareketle incelemek ve bu bağlamda Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin İlk İş Kanununda yer alan “liberalizm ve devletçilik” kavramlarını ele alarak Kanun metninin genel özelliklerini ortaya koymaktır. Bilindiği üzere 1930’lu yıllar Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin liberal eğilimli politikalardan kurtularak daha çok devlet merkezli politikalara ağırlık verdiği bir dönemi yansıtmaktadır. 1923 yılında düzenlenen İzmir İktisat Kongresi’nde alınan kararlar çerçevesinde ülkenin 1923-1930 yılları arasındaki dönemi liberal eksenli iktisadi politikalar tarafından şekillenmiş ancak 1929 Ekonomik Buhranı’nın neden olduğu ekonomik kriz dünya ülkelerini uyguladıkları iktisat politikalarında değişiklik yapmaya zorlamış ve bu anlamda devletin piyasa ekonomisine müdahale etmeye başladığı yeni bir döneme geçilmiştir. Dünyayla uyumlu olarak Türkiye’de 1934 yılı sonrasında kurulmaya başlanan Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ile birlikte “minimum kapital, maksimum devlet” anlayışını benimsemiştir. Özellikle sermaye birikimi özel sektör eliyle değil; kamu eliyle gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Sermaye birikiminde devletin efektif bir rol alması ülkede çıkan yeni kanunlara da yansımış ve bu bağlamda 1934 yılı sonrasında çıkan ilk Kanun ve ülkenin ilk iş Kanunu olma özelliği taşıyan 3008 sayılı İş Kanunu’nda liberal devlet anlayışı yerilirken devlet eliyle organize edilen iş hayatının önemine dikkat çekilmiştir. Çalışma üç temel bölümden meydana gelmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde Cumhuriyet öncesi dönem çalışma hayatını şekillendiren Kanun ve Nizamnamelerden bahsedilirken çalışmanın ikinci bölümünde ise Cumhuriyet sonrasında çıkarılan ve yine çalışma hayatına yönelik İş Kanunlarına vurgu yapılmıştır. Ayrıca Türkiye Cumhuriyet Devleti’nin 1923-1930 yıllık dönemini kapsayan ve liberalizmle şekillenen ilk altı yıllık dönemine vurgu yapılmış sonrasında ise Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ile başlayan devletçi ekonomiye geçiş ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise 8 Haziran 1936 tarihli Meclis Zabıt Tutanağı’nda yer alan liberalizm ve devletçilik söylemleri incelenmiştir.

Keywords
3008 Sayılı İş Kanunu, İş Kanunları, Liberalizm, Devletçilik, Meclis Zabıt Tutanağı