Summary


KANIT AĞIRLIĞI YÖNTEMİ İLE ESENCE DERESİ HAVZASI’NIN (BİNGÖL) HEYELAN DUYARLILIK ANALİZİ
Bu çalışmada Esence Deresi Havzası’nın heyelan duyarlılık analizlerinin yapılması amaçlanmıştır. Esence Deresi Havzası, Bingöl’ün kuzeydoğusunda yer almaktadır. Havzanın sularını toplayan Esence Deresi, Solhan Deresi’nin önemli kollarından olup, bu akarsu ile Murat Nehri’ne ulaşmaktadır. Esence Deresi Havzası, güneybatıdan Solhan Dağı (2034 m), batıdan Halil Dağı (2186 m) ve kuzeybatıdan Şahin Tepesi (2674 m) ile çevrilidir. Havza batısı Doğu Anadolu Fayı (DAF) tarafından kesildiğinden engebeli bir yapıya sahipken, doğusunda volkanik platolar geniş alan kaplamaktadır. Esence Deresi Havzası’nda Üst Miyosen-Pliyosen dönemli tüf ile Alt Pliyosen dönemli bazalt ve andezitler geniş alanlarda yüzeylenmektedir. Havzada bitki örtüsü seyrek olmasına karşın yağış miktarı fazladır. Bitki örtüsünün seyrek olduğu, litolojinin andezit ve tüften oluştuğu havzanın doğusunda heyelanlar yaygın olarak görülmektedir. Yavaş gelişen bu heyelanlar yerleşmeleri etkilemektedir. Bu çalışmada litoloji, eğim, bakı, yamaç eğriselliği, fay hatlarına uzaklık ve bitki örtüsü parametreleri kullanılarak havza için heyelan duyarlılık analizleri yapılmıştır. Bu analizlerde kanıt ağırlığı (weight-of-evidence) yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntemde parametre haritalarının alt gruplarının piksel sayısı, heyelanlı ve heyelansız piksel sayısı kullanılarak alt grupların ağırlık değeri bulunmuştur. Ağırlık değeri haritalara atanmış, bu haritalar toplanarak heyelan duyarlılık haritası oluşturulmuştur. Analiz sonuçlarına göre havzada duyarlılığın orta olduğu alanların oranı % 21, yüksek olduğu alanların oranı % 16 ve çok yüksek olduğu alanların oranı % 25’dir. Bu durum Esence Deresi Havzası’nda heyelan duyarlılığının yüksek olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre yüksek duyarlı alanlarda yerleşmeler bulunmaktadır. Bu nedenle yüksek duyarlı alanda yer alan yerleşmelerin heyelandan etkilenmemesi için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.

Keywords
Bingöl, Esence Deresi Havzası, Heyelan Duyarlılık Analizi, Yerleşme